3/4
(Geçen makalenin devamı)
Acıktıklarında eve girmesinler diye eşiğin dışına kabak, lahana, pancar gibi yiyecekler bırakmak gerekir. Dışarda yiyecek bulamaz ve eve girerse erkek çocuklarını, ahıra girerse yeni doğmuş buzağıları yiyeceğine dair inanışlar vardır. Yalnız yakaladığı kız çocuklarının saçlarını yün tarağı ile derilerine batırarak, canlarını acıtarak taramaktan hoşlandığına inanıldığı için geceleri yün tarakları açıkta bırakılmaz. Sokakta onunla karşılaşmasınlar diye çocukların Zemheri gecelerinde evden yalnız çıkmamaları öğütlenir.
Karakoncolosların en korkulan yönü taklit yetenekleridir. Geceleri sokaklarda dolaşırken pencerelere yaklaşıp tanıdıkları birinin sesiyle evdekileri dışarı çağırır. Eğer ona cevap verilirse konuşanın sesini alır gider; o kişi bir daha konuşamaz. Şayet çağrıya uyulur sokağa çıkılırsa çıkanı alır götürür; giden kişi ya delirir, ya sabahleyin donmuş hâlde bulunur ya da ortadan kaybolur.
İnanışa göre ondan korunmanın en etkili yöntemi, Zemheri boyunca geceleri dışarı çıkmamak, eve girmelerini önlemek için dış kapıya kırmızı bez bağlamak, sarımsak asmak, evde ateş yakmak ve ışığı söndürmemektir. Ateşin arındırıcı ve koruyucu yönüyle birlikte “ocağı yanmak” ve “ocağı sönmek” deyimleri de bu konu özelinde başka bir anlam kazanmaktadır.
Bu nedenle kışın gelişini Kış Tanrısı yani “kötülük kazandı”; yazın gelişini Yaz Tanrısı yani “iyilik kazandı” diye betimleyen Türk mitolojisinde Boz Atlı Hızır ile Karakoncolos iki zıt figürdür. Kapıları açık tutarak “evinize Hızır uğrasın” duası etmek ile kapıları kilitleyerek Karakoncoloslardan korunmak; ezeli “ak-kara” veya “iyi-kötü” çatışmasının başka bir yansımasıdır.
Ne yazık ki paldır kültür kentleşmeler çağında Türk sanatı ve kültür endüstrisi Al Karısı, Tepegöz, Umacı, Öcü, Bögü, Cazu, Cin, Peri, Hortlak, Obur/Ubır, Gulyanabi, Enkebut, Karabasan gibi pek çok korku figüründe olduğu gibi bu mitolojik alana da girememiş; Karakoncolosları şiirin, romanın, filmin, çizgi filmin, dizinin, tiyatronun, resmin esin kaynakları arasına sokamamıştır. Bir hakkı teslim etmek için ifade etmeliyim ki tıpkı Karagöz’de olduğu gibi Yunan bilim ve sanatı “Kallikantzaros” dedikleri bu korku mitini, Türk aydın ve sanatçısından daha fazla işlemiştir.
(Devamı var)
