TÜİK yüzde 29,73 dedi, ENAG yüzde 46,61 hesapladı… Peki vatandaşın enflasyonu kaç?
Türkiye’de her ayın ilk haftasında açıklanan enflasyon rakamları, bu kez de farklı hesaplamalar arasındaki makası gündeme taşıdı. TÜİK, Eylül 2026’da yıllık tüketici enflasyonunu yüzde 29,73 olarak açıklarken, ENAG’ın hesaplamasında yıllık artış yüzde 46,61 oldu. İki veri arasındaki 16,88 puanlık fark dikkat çekerken, vatandaşın günlük yaşamda karşılaştığı fiyat artışları ise tartışmanın bir başka boyutunu oluşturuyor.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,84 arttı. Yıllık enflasyon ise yüzde 29,73 olarak gerçekleşti. Bağımsız araştırma grubu ENAG tarafından hesaplanan Tüketici Fiyat Endeksi’nde (E-TÜFE) ise Eylül ayındaki aylık artış yüzde 2,10 oldu. ENAG’ın verilerine göre son 12 aylık fiyat artışı yüzde 46,61 olarak hesaplandı. Böylece iki hesaplama arasında aylık enflasyonda 0,26 puanlık fark oluşurken, yıllık enflasyondaki fark 16,88 puana ulaştı.
TÜİK’İN ENFLASYON SEPETİNDE EĞİTİM İLK SIRADA
TÜİK verilerine göre Eylül ayında fiyatların en fazla arttığı ana harcama grubu eğitim oldu. Eğitim grubundaki fiyat artışı yüzde 14,19 olarak kayıtlara geçti. Eğitimi yüzde 3,98 ile giyim ve ayakkabı, yüzde 3,40 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 2,79 ile ulaştırma ve yüzde 2,71 ile konut izledi. Eylül ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubunda ise yüzde 0,20 oranında düşüş gerçekleşti. Böylece gıda ve alkolsüz içecekler, fiyatların gerilediği tek ana harcama grubu oldu.
VATANDAŞ NE HİSSEDİYOR?
Enflasyon tartışmasının belki de en önemli ayağını ise açıklanan oranlardan çok, vatandaşın günlük yaşamda karşılaştığı fiyatlar oluşturuyor. Çünkü tüketicinin enflasyon algısını yalnızca yıllık TÜFE oranı değil; her gün veya her hafta satın aldığı ürün ve hizmetlerin fiyatındaki değişim belirliyor.
Marketteki alışverişten kiraya, elektrik ve diğer faturalardan ulaşıma, eğitim giderlerinden gıda fiyatlarına kadar genişleyen harcama kalemleri, vatandaşın bütçesi üzerindeki baskıyı doğrudan belirliyor. Bu nedenle aynı enflasyon rakamı, farklı gelir grupları ve farklı tüketim alışkanlıklarına sahip vatandaşlar tarafından farklı biçimde hissedilebiliyor.
MAAŞ AYNI, HAYAT PAHALI!
2026’nın ilk dokuz ayında fiyatlar yükselirken çalışan, emekli ve dar gelirlinin ay sonunu getirme mücadelesi büyüdü. Türkiye ekonomisinin en önemli gündem maddelerinden biri olan enflasyon, her ay açıklanan oranlarla yeniden tartışılıyor. TÜİK’in Eylül ayı verilerine göre tüketici fiyatları eylülde yüzde 1,84 arttı. 2026’nın ilk dokuz ayındaki toplam artış ise yüzde 24,32’ye ulaştı. Yıllık enflasyon yüzde 29,73 olarak açıklandı. Ancak vatandaşın gündemindeki soru artık yalnızca “Enflasyon kaç çıktı?” değil. Asıl soru çok daha yalın: “Cebimdeki para, yılın başındaki kadar çok şeyi almaya yetiyor mu?” İşte enflasyonun vatandaş açısından gerçek karşılığı da bu sorunun yanıtında ortaya çıkıyor.
MAAŞ DEĞİL, SATIN ALMA GÜCÜ ERİYOR
2026 yılında net asgari ücret 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak uygulanıyor. Yıl içerisinde asgari ücrette yeni bir artış yapılmazken temel ihtiyaçların maliyeti yükselmeye devam etti.
Dolayısıyla çalışan açısından hesap yalnızca maaş bordrosundaki rakamdan ibaret değil.
– 28 bin 75 liralık maaşın ne kadarı kira için ayrılıyor?
– Ne kadarı mutfakta harcanıyor?
– Ulaşım, elektrik, su, iletişim, eğitim ve sağlık giderlerinden sonra geriye ne kalıyor? Ve daha önemlisi… Ayın son haftasında o maaşla ne alınabiliyor?
Enflasyonun vatandaş üzerindeki etkisi işte tam da burada başlıyor.
Dokuz aylık dönemde fiyatlar yükselirken geliri değişmeyen bir kişinin aynı miktardaki parasının satın alma gücü geriliyor. Başka bir ifadeyle, vatandaş aynı parayla yılın başına göre daha az mal ve hizmet satın alabiliyor. Bu nedenle enflasyonu yalnızca yüzde işaretinin arkasındaki rakamla anlatmak, vatandaşın yaşadığı tabloyu tam olarak ortaya koymuyor.
EMEKLİNİN HESABI DA AYNI
Temmuz ayında SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 17,76, memur emeklilerine ise yüzde 13,52 oranında artış yapıldı. Zam, emeklinin gelirini artırdı. Ancak zamla birlikte hayat durmadı. Temmuz’dan sonra da fiyatlar yükselmeye devam etti. TÜİK verilerine göre Temmuz’da yüzde 1,78, Ağustos’ta yüzde 1,84, Eylül’de ise yüzde 1,84’lük aylık fiyat artışları gerçekleşti. Dolayısıyla emekli için de hesap yeniden başladı.
“Aldığım zam ne kadar?” sorusunun yanına artık “Bu zamla bugün ne kadar alabiliyorum?” sorusu eklendi. Çünkü emekli açısından maaşın miktarından çok, o maaşın ay boyunca karşılayabildiği ihtiyaçların miktarı önem taşıyor.
ENFLASYONUN GERÇEK HESABI AY SONUNDA
Bir market alışverişi… Bir pazar filesi… Bir kira ödemesi… Bir depo yakıt… Bir okul masrafı… Bir doktor veya ilaç gideri…
Vatandaşın enflasyon hesabı aslında bu kalemlerin toplamında yapılıyor. Kağıt üzerinde açıklanan oranlar vatandaşın hayatındaki karşılığını ancak bu harcamalara dönüştüğünde buluyor.
Yılın başında maaşından belli bir miktarla yaptığı alışverişin bugün daha pahalıya gelmesi, aynı maaşla alışveriş sepetinin küçülmesi, ayın son günlerinde kredi kartına daha fazla yüklenmek zorunda kalması… İşte vatandaşın hissettiği enflasyon tam olarak bu.
“AYIN KAÇINDA MAAŞ BİTİYOR?”
Bugün çalışan ve emekli açısından belki de en anlamlı ekonomik gösterge, maaşın miktarı kadar, o maaşın kaç gün yettiğidir. Ayın ilk haftasında yapılan kira ve fatura ödemeleri… Market alışverişi… Ulaşım… Çocukların ihtiyaçları… Sağlık harcamaları… Ve bütün bunlardan sonra ayın geri kalanını geçirmek için elde kalan para.
Gelir ile gider arasındaki makas açıldıkça vatandaşın satın alma tercihleri de değişiyor.
Daha az alışveriş… Daha ucuz ürün… Ertelenen ihtiyaç… Vazgeçilen sosyal hayat… Ötelenen sağlık harcaması… Ve kredi kartına daha fazla yüklenme. Bunların her biri, enflasyonun istatistik tablolarının dışında kalan ama vatandaşın günlük hayatında doğrudan hissedilen sonuçları.
MİLAS’IN SOKAĞINDA ENFLASYONUN KARŞILIĞI
Milas’ta da vatandaşın gündemindeki ekonomik hesap aynı noktada düğümleniyor:
“Geçen yıl aldığım maaşla yaptığım alışverişi bugün aynı parayla yapabiliyor muyum?”
Bu sorunun cevabı markette, pazarda, kirada ve faturada ortaya çıkıyor. Emekli, maaşının büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayırırken; çalışan kira ve ulaşım giderleriyle karşı karşıya kalıyor. Çocuk okutan ailelerin eğitim harcamaları bütçede daha fazla yer tutuyor. Küçük esnaf ise hem kendi giderlerini hem de müşterisinin alım gücündeki değişimi aynı anda hissediyor. Dolayısıyla enflasyon artık yalnızca ekonomistlerin, siyasetçilerin ya da kurumların tartıştığı bir ekonomik gösterge değil. Her evin mutfağına giren bir gerçek.
VATANDAŞIN ENFLASYONU CEBİNDE ÖLÇÜLÜYOR
Türkiye’de enflasyonun nasıl hesaplandığı, hangi kurumun hangi rakamı açıkladığı elbette önemli. Ancak vatandaş için ekonomik tablonun en anlaşılır göstergesi çok daha basit:
Ay başında cebine giren para ile ay sonunda elinde kalan para arasındaki fark. Çünkü vatandaş enflasyonu TÜİK’in tablosundan önce markette görüyor. Pazarda hissediyor. Kirayı öderken hesaplıyor. Faturayı yatırırken düşünüyor. Akaryakıt alırken yeniden hesap yapıyor. Ve ayın son günlerinde cebine bakarak gerçek tabloyu görüyor. Rakamlar tartışılabilir. Hayatın hesabı ise her ay yeniden yapılıyor.
Ancak Milas’ta vatandaş için hesabın sonucu çok daha basit:
– Markette ne kadar ödüyorum?
– Kiraya ne kadar veriyorum?
– Çocuğumu okula göndermek ne kadara mal oluyor?
– İşe gidip gelmek için cebimden ne kadar çıkıyor?
– Kışın evimi ısıtmak bana kaça mal olacak?
İşte vatandaşın “enflasyonu” da büyük ölçüde bu soruların yanıtında ortaya çıkıyor.
RAKAMLARIN SÖYLEDİĞİ İLE HAYATIN SÖYLEDİĞİ AYNI MI?
TÜİK ve ENAG’ın açıkladığı oranlar Türkiye genelindeki fiyat değişimini farklı yöntemlerle ortaya koyuyor. Milas’ın temel ihtiyaç sepetindeki değişim ise bize başka bir şeyi gösteriyor.
Bir Milaslı, aynı hayatı sürdürebilmek için geçen yıl ne kadar harcıyordu, bugün ne kadar harcamak zorunda?
Bu sorunun yanıtı, enflasyonun yalnızca bir istatistik değil, doğrudan vatandaşın yaşam maliyeti olduğunu ortaya koyuyor.
