Milas Meslek Yüksekokulu akademisyenlerinden Doç. Dr. Mehmet Günlük’ün de aralarında bulunduğu akademisyenler tarafından hazırlanan araştırmada, muhasebe meslek etiği ve vergi ahlakının vergi uyumu üzerindeki etkileri Türkiye örneği üzerinden incelendi. Vergi uyumu, mükelleflerin vergiye ilişkin yükümlülüklerini zamanında, doğru ve eksiksiz biçimde yerine getirmeleri ve vergi kurallarına gönüllü olarak uymaları anlamına geliyor.
“Muhasebe Meslek Etiği ve Vergi Ahlakının Vergi Uyumu Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği” başlıklı çalışma, muhasebe mesleğinin yalnızca teknik bilgi ve mevzuat bilgisiyle açıklanamayacağını; etik değerlerin ve bireysel ahlaki motivasyonların da vergi uyumu açısından önemli olduğunu ortaya koymayı amaçlıyor. Bu kapsamda araştırmada, muhasebe meslek etiğinin vergi uyumu üzerindeki etkisi incelenirken, vergi ahlakının bu ilişkideki düzenleyici rolü de ele alındı.
320 MUHASEBE MESLEK MENSUBUNDAN VERİ TOPLANDI
Türkiye örneğinde gerçekleştirilen araştırmada, 320 muhasebe meslek mensubundan anket yöntemiyle elde edilen veriler analiz edildi. Araştırmacılar, elde edilen verileri PLS-SEM ve hiyerarşik regresyon analizi yöntemleriyle değerlendirdi.
Çalışmanın sonuçları, muhasebe meslek etiğinin vergi uyumunu pozitif yönde etkilediğini ortaya koydu. Bu bulgu, muhasebe meslek mensuplarının etik değerlerinin güçlenmesinin vergi kurallarına uyum açısından da olumlu bir karşılık oluşturduğuna işaret ediyor.
VERGİ AHLAKININ DÜZENLEYİCİ ROLÜ
Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri, vergi ahlakının muhasebe meslek etiği ile vergi uyumu arasındaki ilişkide düzenleyici bir role sahip olması oldu.
Çalışmada, vergi ahlakı yükseldikçe muhasebe meslek etiğinin vergi uyumuna sağladığı ilave katkının azaldığı belirlendi. Araştırmacılar bu sonucu, vergi ahlakı yüksek bireylerde vergiye yönelik içsel motivasyonun zaten güçlü olması ve bu nedenle dışsal etik normların ek katkısının daha sınırlı kalması şeklinde değerlendiriyor. Araştırmanın bulguları, Planlı Davranış Teorisi ve Kaygan Zemin Çerçevesi ile ilişkilendirildi.
VERGİ UYUMUNDA ETİK VE AHLAKİ BOYUT
Çalışma, vergi uyumunun yalnızca yasal düzenlemeler ve denetim mekanizmaları üzerinden değil, muhasebe meslek mensuplarının etik sorumlulukları ve bireylerin vergiye ilişkin içsel ahlaki motivasyonları üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Bu yönüyle araştırmanın, meslek örgütleri ve vergi idaresinin vergi uyumunu artırmaya yönelik politikalarında etik değerler ve vergi ahlakını da dikkate almalarına katkı sağlayabilecek sonuçlar ortaya koyduğu değerlendiriliyor.
AKADEMİK ÜRETİME YENİ BİR KATKI
Milas Meslek Yüksekokulu’nda görev yapan Doç. Dr. Mehmet Günlük’ün farklı akademik çalışmalarla bilimsel üretimini sürdürmesi, yüksekokulun akademik birikimine de katkı sağlıyor.
Mehmet Günlük, Murat Özcan, Abdullah Kürşat Merter ve Seyfettin Sulu tarafından hazırlanan araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi’nin 2026 yılı 18. cilt 3. sayısında, 2628–2646. sayfalar arasında yayımlandı.
Çalışmanın etik kurul izni, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 16 Haziran 2025 tarih ve 78 sayılı karar ile verildi.
GÜNLÜK’TEN YEŞİL AKLAMA RİSKİNE KARŞI YENİ ÖLÇÜM MODELİ
Doç. Dr. Mehmet Günlük’ün akademik üretimi, vergi uyumu ve meslek etiği üzerine yapılan araştırmayla sınırlı kalmadı. Günlük, çalışma arkadaşları Doç. Dr. Murat Özcan ve Dr. Hakan Bilen ile birlikte hazırladığı yeni araştırmayla sürdürülebilirlik raporlamasında son yıllarda daha fazla gündeme gelen “greenwashing” (yeşil aklama) riskine odaklandı.
“Beyond Detection: Explaining Greenwashing Risk through a Theory-Grounded Disclosure Quality Index” başlıklı makale, Contemporary Accounting Perspectives (CAP) dergisinin 2026 yılında yayımlanan ilk cilt ve ilk sayısında akademik literatürde yerini aldı.
Çalışmada araştırmacılar, işletmelerin sürdürülebilirlik raporlamalarında çevresel performanslarına ilişkin sundukları bilgilerin ne ölçüde gerçek, doğrulanabilir, güvenilir ve tutarlı olduğunu değerlendirmeye yönelik kuramsal temelli bir Açıklama Kalitesi Endeksi (Disclosure Quality Index-DQI) öneriyor.
YEŞİL AKLAMA RİSKİNİ ÖLÇMEK İÇİN DÖRT BOYUT
Araştırmada geliştirilen ölçüm çerçevesi; meşruiyet, sinyal ve izlenim yönetimi teorilerinden hareketle sürdürülebilirlik açıklamalarının niteliğini dört temel boyut üzerinden ele alıyor.
Bunlar; açıklama hacmi ile içeriksel derinlik arasındaki uyum, bilgilerin doğrulanabilirliği ve güvence düzeyi, kullanılan dildeki belirsizlik ve retorik unsurlar ile açıklamaların zaman içerisindeki tutarlılığı olarak sıralanıyor.
Araştırmacılar böylece sürdürülebilirlik raporlarında yalnızca ne kadar bilgi verildiğine değil, verilen bilgilerin ne kadar somut, doğrulanabilir, güvenilir ve tutarlı olduğuna odaklanıyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLAMASINA YENİ BİR PENCERE
Çalışma, mevcut yeşil aklama ölçüm yaklaşımları ile sürdürülebilirlik raporlamasının kalitesini değerlendiren akademik literatür arasında kuramsal ve metodolojik bir köprü oluşturmayı amaçlıyor.
Araştırmacılar, çalışmanın doğrudan ampirik bir araştırma sunmak yerine, ileride yapılacak geçerlilik ve güvenilirlik testlerine temel oluşturabilecek, kodlanabilir ve açıklanabilir bir ölçüm mimarisi ortaya koyduğunu belirtiyor.
Geliştirilen çerçevenin, sürdürülebilirlik raporlamasının niteliğinin değerlendirilmesine ve işletmelerin çevresel performanslarına ilişkin açıklamalarının daha sağlıklı biçimde analiz edilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
“YENİ ÇALIŞMALARLA AKADEMİK YOLCULUĞA DEVAM”
Doç. Dr. Mehmet Günlük, yeni çalışmanın yayımlanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, araştırmada birlikte çalıştığı Doç. Dr. Murat Özcan ve Dr. Hakan Bilen’e emekleri, katkıları ve iş birlikleri için teşekkür etti.
Günlük ayrıca, yayın hayatına yeni başlayan CAP Dergisi’nin nitelikli yayın politikası ve gelişime açık yapısıyla kısa sürede akademik camiada daha güçlü bir konuma ulaşacağına inandığını ifade etti.
Bilimsel üretimin mevcut sorunları doğru sorularla ele almak, kuramsal ve metodolojik açıdan yeni yaklaşımlar geliştirmek ve elde edilen sonuçları akademik çevrelerin tartışmasına sunmak olduğuna dikkat çeken Günlük, akademik çalışmalarının devam edeceğini belirterek, “Yeni çalışmalar, yeni sorular ve yeni araştırmalarla akademik yolculuğumuza devam…” mesajını verdi.
