Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sadece Orta Fırat Bölümü, Gaziantep, Kilis ve Şanlıurfa’nın Birecik ilçesinde zeytin üretimi yapılmaktadır. Fıstığın ana vatanı olarak bilinen Gaziantep, zeytin yetiştiriciliğinde 10 milyonu aşkın ağaç ile önemli rol oynamaktadır. Nizip Zeytini, dünyada ticareti yapılan bir zeytin çeşididir ve Türkiye’de en yağlı zeytinler bu yörede yetişmektedir.
Marmara Bölgesi’nin zeytin ağacı varlığı, Türkiye’nin zeytin ağaçlarının % 10’luk kısmını oluşturmaktadır. Güney Marmara Bölümü’nde Ayvalık, Mudanya, Edremit Körfezi, Erdek Körfezi, Orhangazi, İznik, Gemlik ve Yalova’da zeytin yetiştiriciliği yapılmaktadır. Coğrafi işaret taşıyan Gemlik zeytini bu bölgede üretilmekte olup, bölgesine özgü bir yapıya ve lezzete sahiptir.
Akdeniz Bölgesi’nde de zeytin üretimi yapılmaktadır. Antalya, Mersin, Adana, Hatay, Osmaniye ve Kahramanmaraş illerinde ve Karaman ilinin Göksu havzası alanlarında zeytin yetiştirilmektedir.
Ilıman iklime sahip Karadeniz Bölgesi’nde az miktarda zeytin tarımı yapılmaktadır. Karadeniz Bölgesi’nde Samsun ve Kastamonu’da zeytin ağaçları vardır. Ayrıca, Artvin Yusufeli’nde de zeytin yetiştirilmektedir. Artvin’de zeytin yetiştirilmesinin nedeni mikroklimadır; burada fön rüzgarları etkisiyle oluşan sıcaklık, zeytin tarımı yapılması için gereken elverişliliği sağlar.
Ülkemizdeki Zeytin Çeşitleri;
Çeşit Adı: Edremit (Ayvalık)
Sinonim: Edremit Yağlık, Şakran, Midilli, Ada zeytini
Yetiştiği Bölgeler: Çanakkale, Ege Bölgesi Körfez yöresi, İzmir, İçel, Antalya, Adana, Kahramanmaraş ve Mardin’e kadar uzanmaktadır.
Toplam ağaç sayısının %19’unu, Ege Bölgesinin %25,3’ünü oluşturur. Yağı kimyasal ve duyusal özellikleri yönünden birinci sırada yer alır. Bölgesinde yağlık olarak değerlendirilir. İyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir, Meyve orta büyüklükte, Orta derecede periyodisite gösterir, Mekanik hasada uygun yapıya sahip, Verimi iyi, Kendine verimli, Soğuğa kısmen dayanıklıdır, Çelikle çoğaltılır.
Çeşit Adı: Büyük Topak Ulak
Sinonim: Topak Aşı Tarsus
Yetiştiği Bölgeler: İskenderun, Anamur, Erdemli, Tarsus, Seyhan, Sütçüler-Isparta.
Akdeniz Bölgesi’nde yaklaşık 300.000 ağaç var. Etli ve lezzetli olduğundan, yeşil çizme zeytin olarak iyidir. İyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, Hasatta meyve kolay berelenebilir, Verimli, Soğuğa ve kurağa aşırı duyarlı değil, Aşı ile çoğaltılır.
Çeşit Adı: Çakır
Yetiştiği Bölgeler: İzmir
İzmir ve civarı. Yağlık bir çeşittir. Yağı kimyasal ve duyusal özellikleri yönünden Ayvalık, Memecik, Memeli ve Erkence’den sonra 5. sıradadır. Yeşil sofralık olarak da değerlendirilebilir. Çok kuvvetli gelişir, Meyve orta büyüklükte, Şiddetli periyodisite gösterir, Meyvenin tutunması kuvvetli olduğundan hasadı zordur, Erken meyveye yatar, verimlidir, Kısmen kendine verimlidir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.
Çeşit Adı: Çekişte
Sinonim: Kırma, Memeli
Yetiştiği Bölgeler: Ödemiş, İzmir’in Kiraz, Torbalı ve Ödemiş ilçeleri, Aydın’ın Nazilli, Sultanhisar ve Yenipazar ilçeleri. 1,3 milyon ağaç sayısı ile toplamın %1,5’ini oluşturur. Genelde yetiştirildiği yerlerde yeşil kırma zeytin olarak değerlendirilir. Çok kuvvetli gelişir, Meyve iri, İyi bakım şartlarında düzenli ürün verebilir, Verimli, Soğuğa karşı duyarlı değildir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.
Çeşit Adı: Çelebi
Sinonim: İznik Çelebi
Yetiştiği Bölgeler: İznik, Bursa’nın Gemlik, İznik, Orhangazi, Kocaeli’nin Merkez, Gölcük ve Bilecik’in Merkez, Osmaneli, Gölpınarı ilçeleri.
400.000 civarında ağaç sayısı ile Marmara Bölgesi’nin %5’ini oluşturur. Yeşil sofralık olarak değerlendirilir. Orta kuvvette gelişir, Meyve çok iri, Kısmen periyodisite gösterir, Orta düzeyde verimlidir, Soğuğa karşı aşırı duyarlı değildir, Aşı ile çoğaltılır.
Çeşit Adı: Çilli
Sinonim: Tekir, Provens, Goloz
Yetiştiği Bölgeler: Kemalpaşa, İzmir’in Bornova, Kemalpaşa, Manisa’nın Turgutlu ilçeleri.
Toplam ağaç sayısı 70.000 adettir. Çoğaltma sorunu var. Küçük çekirdekli ve etli olan meyveleri yeşil sofralık olarak değerlendirmeye uygundur. Çok kuvvetli gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, Verimi iyi Hasatta meyve kolay berelenebilir Kısmen kendine verimlidir, Soğuğa karşı aşırı duyarlı değildir, Aşı ile çoğaltılır
Çeşit Adı: Domat
Sinonim: Akhisar
Yetiştiği Bölgeler: Manisa’nın Akhisar, Turgutlu, Saruhanlı, İzmir’in Merkez, Kemalpaşa, Selçuk, Aydın’ın Merkez, Söke, Karacasu, Kuyucuk ilçeleri.
Toplam ağaç sayısının %1,4’nü oluşturur. Yeşil sofralık özellikle dolgu zeytini olarak değerlendirilir İyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir, Meyve iri, İyi bakım koşullarında düzenli ürün verir, Verimli, Erken meyveye yatar, Geç sulamalarda soğuğa karşı duyarlıdır, Aşı ile çoğaltılır.
Çeşit Adı: Edincik Su
Sinonim: Erdek su, Su zeytini
Yetiştiği Bölgeler: Edincik, Balıkesir’in Bandırma, Edincik ve Erdek ilçeleri.
Toplam ağaç sayısı 30.000 adettir. Siyah sofralık olarak değerlendirilir. Su oranı yüksek yağ oranı düşüktür. Orta kuvvette gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, Verimi orta düzeydedir, Hasatta meyve kolay berelenebilir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.
Devam edecek…
