Dalaman Çayı’ndan Aydın’daki Büyük Menderes Havzası’na yılda 200 milyon metreküp su aktarılmasını öngören proje, Muğla’nın su geleceğine ilişkin ciddi tartışmaları beraberinde getirdi. Milas ve Bodrum başta olmak üzere kıyı ilçelerinde su sıkıntıları yaşanırken gündeme gelen projeye İasos Mahalle Meclisi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hülya Scobie’den önemli uyarılar geldi. Scobie, Aydın’ın su ihtiyacına karşı olmadıklarını belirterek, “Önce Muğla’nın su hakkı, önce havzanın ekolojik geleceği” çağrısında bulundu.
Muğla’nın Dalaman Çayı’ndan Aydın’ın Büyük Menderes Havzası’na uzanacak su transferi projesi, iki ilin geleceğini yakından ilgilendiren önemli bir çevre ve su yönetimi tartışmasına dönüştü. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 12 Kasım 2026 tarihinde basına yansıyan değerlendirmesine göre, yılda 200 milyon metreküp suyun Aydın’a aktarılması planlanıyor. Bakanlık, ön fizibilite çalışmalarının tamamlandığını, suyun Akköprü Barajı’ndan değil, yaklaşık 50 kilometre yukarısındaki Yukarı Dalaman Havzası’ndan alınmasının öngörüldüğünü bildirdi. Projenin 2027 yılı yatırım programına alınması için çalışmalar yürütülürken, yaklaşık 30 kilometrelik iletim tüneli de planın önemli unsurları arasında bulunuyor. Daha önce 240-250 milyon metreküp olarak gündeme gelen yıllık transfer miktarının 200 milyon metreküpe düşürülmesi ise hidrolojik hesapların ve çevresel değerlendirmelerin kamuoyuyla paylaşılması gerekliliğini bir kez daha ortaya çıkardı.
Aydın açısından proje, özellikle kuraklık tehdidi altındaki tarımsal üretimin sürdürülebilirliği bakımından önem taşıyor. Büyük Menderes Havzası’nda azalan yağışlar ve sulama suyu ihtiyacı, üreticilerin karşı karşıya bulunduğu sorunlar arasında yer alıyor. Planlanan transferle Bozdoğan’daki Kemer Barajı’nın beslenmesi ve tarımsal sulama olanaklarının güçlendirilmesi hedefleniyor. Ancak Aydın’ın su ihtiyacını karşılamaya yönelik bu girişim, Muğla’nın kendi su geleceğinin ne ölçüde güvence altına alındığı sorusunu da gündeme taşıyor. Özellikle Bodrum ve Milas’ta yaz aylarında yaşanan su sıkıntıları, artan nüfus, turizm baskısı, iklim değişikliği ve su altyapısındaki sorunlar dikkate alındığında, havzalar arası su transferinin yalnızca mühendislik hesaplarıyla değerlendirilmesinin yeterli olmayacağı belirtiliyor. MUSKİ tarafından daha önce yapılan açıklamalarda Bodrum’un yıllık su ihtiyacının turizm dönemindeki tüketimle birlikte 44 milyon metreküpe ulaşabildiği, mevcut tahsislerin ise ihtiyacı karşılamakta yetersiz kaldığı ifade edilmişti. DSİ, Bodrum ve Milas için alternatif içme suyu projelerinin planlandığını açıklarken, Muğla’nın önümüzdeki 30-50 yıllık su ihtiyacının hangi kaynaklardan ve nasıl karşılanacağı sorusu önemini koruyor.
İasos Mahalle Meclisi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hülya Scobie, yaptığı yazılı açıklamada projenin Muğla açısından yaratabileceği sonuçlara dikkat çekerek yetkililere çağrıda bulundu. Aydın’ın su ihtiyacını ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini önemsediklerini vurgulayan Scobie, “Ancak asıl soru şu Muğla’nın kendi su geleceği güvence altına alındı mı” diye sordu. Özellikle Milas ve Bodrum başta olmak üzere Muğla’nın kıyı ilçelerinin yaz aylarında ciddi su sıkıntıları yaşadığını hatırlatan Scobie, artan nüfus, turizm baskısı ve iklim değişikliği karşısında kendi su ihtiyacını karşılamakta zorlanan bir kentten başka bir havzaya yılda 200 milyon metreküp su aktarılmasının hangi bilimsel ve ekolojik gerekçelere dayandığının açıklanmasını istedi. Havzalar arası su transferinin yalnızca ekonomik ve teknik boyutlarıyla ele alınamayacağını belirten Scobie, Dalaman Çayı’nın doğal akış rejiminin, yeraltı sularının, sulak alanların, tarımsal yaşamın ve biyolojik çeşitliliğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Scobie’nin gündeme getirdiği kaygılar, su transferinin ekolojik boyutunu da tartışmaya açıyor. Dalaman Çayı yalnızca bir su kaynağı değil, çevresindeki tarım alanlarını, doğal yaşamı ve su ekosistemlerini besleyen bir akarsu sistemi. Bu nedenle yıllık toplam su miktarının yanında, suyun hangi dönemlerde aktarılacağı, kurak yıllarda doğal akışın nasıl korunacağı, aşağı havzadaki ekosistemlerin ne ölçüde etkileneceği ve iklim değişikliğinin gelecekteki su miktarını nasıl değiştireceği de önem taşıyor. Bakanlık, projenin doğal yaşamı ve su rejimini olumsuz etkilemeyecek şekilde planlandığını savunuyor. Ancak bu değerlendirmenin hangi bilimsel verilere dayandığının, ekolojik akış miktarlarının nasıl belirlendiğinin ve farklı kuraklık senaryolarının nasıl hesaplandığının kamuoyuna açıklanması bekleniyor. Projenin maliyetine ilişkin farklı tarihlerde basına yansıyan yaklaşık 15 milyar ve 60 milyar liralık tahminler de yatırımın güncel kapsamının, finansman modelinin ve işletme giderlerinin netleştirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Muğla’nın su sorunu yalnızca barajların doluluk oranlarıyla da sınırlı değil. Eskiyen içme suyu hatları, kayıp ve kaçaklar, turizm döneminde katlanan tüketim, tarımsal sulama ihtiyacı ve giderek belirginleşen kuraklık riski, bütüncül bir su yönetimini zorunlu kılıyor. Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras da daha önce yaptığı açıklamalarda, yaklaşık 1 milyon 100 bin kişilik yerleşik nüfusun turizm sezonunda hizmet verilen nüfus bakımından 5 milyona ulaştığını belirterek su kaynakları üzerindeki baskıya dikkat çekmişti. Bu tablo karşısında Muğla’nın uzun vadeli su ihtiyacının bilimsel olarak belirlenmesi, mevcut kaynakların korunması ve yeni yatırımların zamanında tamamlanması büyük önem taşıyor. Scobie de açıklamasında Muğla’nın 30-50 yıllık su ihtiyacının ortaya konulmasını, Milas ve Bodrum’un içme ve kullanma suyu gereksinimlerinin öncelikle güvence altına alınmasını, transferin kümülatif ekolojik etkilerinin bağımsız bilim insanları tarafından incelenmesini ve yerel yönetimler, meslek odaları, çiftçiler ile sivil toplum kuruluşlarının karar süreçlerine dahil edilmesini istedi. Projenin hidrolojik ve ekolojik etki raporlarının kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini de vurguladı.
Bütün bu gelişmeler, DSİ ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yanıtlaması gereken soruları daha da önemli hale getiriyor. Dalaman Çayı’nın güncel su bilançosu nedir Yılda 200 milyon metreküplük transfer kurak yıllarda da sürdürülebilecek midir Muğla’nın 2050 ve 2075 yıllarındaki içme, kullanma, tarım ve ekosistem suyu ihtiyaçları hesaplanmış mıdır Dalaman Çayı’nın doğal akışını korumak için hangi sınırlar belirlenecektir Bodrum ve Milas için planlanan alternatif su kaynakları ne zaman devreye alınacaktır Projenin çevresel etki değerlendirme süreci hangi aşamadadır Bu soruların yanıtlanması, yalnızca Muğla halkının değil, Aydın’da su bekleyen çiftçilerin de projenin geleceği konusunda sağlıklı bilgi edinmesini sağlayacaktır.
Güllük Körfezi’nin korunması için yıllardır savundukları ilkelerin bu konuda da geçerli olduğunu belirten Hülya Scobie, doğal kaynakların yalnızca bugünün ekonomik ihtiyaçları için tüketilemeyeceğini, gelecek kuşakların yaşam hakkının da korunması gerektiğini ifade etti. “Bizim itirazımız Aydın’ın su ihtiyacına değil; Muğla’nın su hakkı ve ekolojik geleceği yeterince güvence altına alınmadan karar alınmasınadır” diyen Scobie, açıklamasını şu sözlerle tamamladı “Su yalnızca ekonomik bir kaynak değil, yaşamın kendisidir. Bir havzanın geleceğini tehlikeye atarak başka bir havzanın sorununu çözmek sürdürülebilir kalkınma değildir. Muğla’nın suyu, Muğla’nın insanının, doğasının ve gelecek kuşaklarının da hakkıdır. Suyumuzu koruyalım, havzalarımızı yaşatalım. Çünkü su biterse hayat da biter! Önce Muğla’nın su hakkı, önce havzanın ekolojik geleceği!”
Dalaman Çayı’ndan Büyük Menderes Havzası’na su aktarılması tartışması, sonuçta iki komşu ilin karşı karşıya getirilmesi gereken bir mesele değil, Türkiye’nin giderek büyüyen su güvenliği sorununun önemli bir örneği olarak görülmeli. Aydınlı çiftçinin üretimini sürdürebilmesi kadar Muğlalı yurttaşın içme suyuna erişimi ve Dalaman Çayı’nın ekolojik yaşamının korunması da aynı derecede önemli. Bu nedenle kararın yalnızca yatırım maliyetleri ve aktarılacak su miktarı üzerinden değil, bütün havzaların uzun vadeli su dengesi ve gelecek kuşakların hakları üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor. Çünkü suyun geleceği yalnızca bugün açılacak tünellerle değil, yarın o topraklarda yaşamaya devam edecek insanların ve canlıların haklarıyla da ilgilidir.
Kaynaklar Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 12 Kasım 2026 tarihli değerlendirmesini aktaran Aydın Hedef; DSİ’nin 31 Ocak 2026 açıklamasını aktaran ANKA Haber Ajansı; MUSKİ’nin 26 Ekim 2026 açıklaması; DHA; Aydın Hedef ve Aydın Denge haberleri; Hülya Scobie’nin yazılı açıklaması.
