Dünyamız da 27 adet Türk kökenli devlet bulunmaktadır. Günümüzdeki Türk Cumhuriyetleri 2020 son hali ile liste aşağıdadır.
Türkiye Cumhuriyeti – T.C. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti – KKTC- Azerbaycan, Kazakistan. Türkmenistan, Tacikistan, Özbekistan, Kırgızistan, Başkurdistan, Çeçenistan, Çavuşistan, Kırım, Yakutistan, Tataristan, Tuva, Adige Cumhuriyeti, Kuzey Oseta, Batı Trakya Türkleri, Dağıstan, Doğu Türkistan, Gagauz, Karakalpakistan, Irak Türkmenleri, Kabartay Balkay, Kalmuk Cumhuriyeti, Karaçay Çerkeş ve Mogalistan dır.
Türk Devletleri arasında siyasi dayanışma ve karşılıklı güveni güçlendirmek, ekonomik, ticari, teknik ve kültürel işbirliğini geliştirmek, bölgesel ve uluslararası meselelerde ortak yaklaşım ve eşgüdümü teşvik etmek, ayrıca halklar arasındaki tarihi, kültürel ve insani bağları kuvvetlendirerek Türk Dünyası’nda birlik, refah ve istikrara katkı sağlamak için Türk devletleri Teşkilatı kurulmuştur.
Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla bağımsızlıklarını kazanan Türk Devletleri, kendi aralarındaki ikili ve çok taraflı işbirliğini geliştirmeyi, dış politikalarında öncelikli hedefleri arasına almışlardır. Bu kapsamda, 1992 yılında başlayan ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın kurulduğu 2009 yılına kadar devam eden “Zirveler Süreci” olarak adlandırılan dönemde, Devlet Başkanları düzeyinde toplam 10 zirve gerçekleştirilmiştir. Zirve sonuçlarının niyet beyanından öte bir anlam kazanması ve etkin takibi ile Türk Devletleri arasındaki işbirliğinin kurumsal ve sürdürülebilir bir seviyeye taşınması amacıyla, 17 yıl zarfında (1992-2009) tesis edilen geniş çaplı çok taraflı işbirliğinin, uluslararası bir teşkilat bünyesinde geliştirilmesine karar verilmiştir.
“Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’nin Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşması”, mevcut süreci kurumsallaştırmak amacıyla Nahçıvan’da 3 Ekim 2009 tarihinde gerçekleştirilen Türk Dili Konuşan Ülkeler 9. Zirvesi’nde Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan tarafından imzalanmıştır. “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi” (kısaca “Türk Konseyi”) olarak adlandırılan kuruluşun organları; Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Aksakallar Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi ve İstanbul’da yerleşik Sekreterya’dan müteşekkildir.
15-16 Eylül 2010’da İstanbul’da toplanan 10. Türk Dili Konuşan Devletler Zirvesi’nde, “Türk Dili Konuşan Ülkeler işbirliği Konseyi” kurulmuştur. İstanbul Zirvesi’nde Büyükelçi Halil Akıncı Konsey’in Genel Sekreterlik görevine atanmıştır. İstanbul’daki kuruluş toplantısının ardından Türk Konseyi’nin ilk Zirve Toplantısı, “Ekonomik ve Ticari İşbirliği” temasıyla 20-21 Ekim 2011 tarihlerinde Almatı’da gerçekleştirilmiştir. Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Zirvesi, “Eğitim, Bilim ve Kültürel İşbirliği” temasıyla 22-23 Ağustos 2012 tarihlerinde Bişkek’te düzenlenmiştir. Türk Konseyi’nin 3. Zirvesi, 15-16 Ağustos 2013 tarihlerinde Azerbaycan’ın Gebele şehrinde “Ulaştırma” temasıyla gerçekleştirilmiştir.
Zirve toplantısı ise, ülkemizin ev sahipliğinde 4-5 Haziran 2014 tarihlerinde “Turizm” temasıyla Bodrum ‘da düzenlenmiştir. Zirve toplantısı, “Medya ve Enformasyon Teknolojileri” temasıyla 11 Eylül 2015 tarihinde Astana’da düzenlenmiştir.
Türk Konseyi 6. Zirve Toplantısı, “Gençlik ve Spor” temasıyla Kırgızistan’da düzenlenmiştir. Zirvede Macaristan gözlemci üye olarak Türk Konseyi’ne katılmıştır. Türk Konseyi Avrupa Temsilcilik Ofisinin açılış töreni, 19 Eylül 2019 tarihinde Budapeşte’de gerçekleştirilmiştir.
15 Ekim 2019 tarihinde Bakü’de “KOBİ’lerin Desteklenmesi’ temasıyla gerçekleştirilen 7. Zirve’de, Özbekistan Türk Konseyi’ne tam üye olarak katılmıştır.10 Nisan 2020 tarihinde COVID-19 ile mücadelede dayanışmayı ve ülkeler arasında eşgüdümü artırmak amacıyla Türk Konseyi üye/gözlemci ülkeleri ve Türkmenistan’ın Devlet/Hükümet başkanlarının katılımıyla, çevrimiçi formatta Türk Konseyi Olağanüstü Zirvesi düzenlenmiştir.31 Mart 2021 tarihinde Gayriresmî Türkistan Zirvesi çevrimiçi olarak düzenlenmiş; bu vesileyle Türkistan şehri Türk Dünyasının Manevi Başkentlerinden Biri olarak ilan edilmiştir.
Türkiye, “Dijital Çağ’da Yeşil Teknolojiler ve Akıllı Şehirler” temasıyla 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul ‘da gerçekleştirilen 8. Zirve’de, Teşkilat’ın Dönem Başkanlığını devralmıştır.
Türk Devletleri’nin bağımsızlığının 30. yıldönümünün kutlandığı Zirve’de, kuruluşun adı “Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)” olarak değiştirilmiş ve Türkmenistan Teşkilat’a gözlemci üye olarak katılmıştır. Zirve’de, TDT ‘nin orta ve uzun vadeli amaçlarını ve görevlerini ortaya koyan Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi kabul edilmiştir. TDT ‘nin 9. Zirvesi 11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant’ta “Türk Medeniyeti için Yeni Dönem: Ortak Kalkınma ve Refaha Doğru” temasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu tarihi Zirve’de, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) TDT’ ye gözlemci üye olarak katılmıştır.
Devam edecek…
