Ülkemizde Şubat 2023’de meydana gelen depremlerin ardından Türkiye ile dayanışma göstermek amacıyla, TDT Olağanüstü Zirvesi “Afet-Acil Durum Yönetimi ve İnsani Yardım” temasıyla 16 Mart 2023 tarihinde Ankara’da düzenlenmiştir. Ankara Zirvesi’nde, müzakereleri uzun süredir devam eden “Türk Yatırım Fonu Kuruluş Anlaşması” imzalanmış ve Devlet Başkanları Konseyi “TDT Sivil Koruma Mekanizması”nın kurulması için çalışmaların başlatılması kararı alınmıştır.
3 Kasım 2023 tarihinde “TURKTIME” temasıyla Kazakistan’ın başkenti Astana’da gerçekleştirilen TDT ‘nin 10. Zirvesi’nde, Ortak Bildiri ve Astana Senedi imzalanmış, 6 Şubat’ın “Afetzedeleri Anma ve Dayanışma Günü” olarak ilan edilmesine ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’na (EİT) gözlemci üye statüsü verilmesine karar verilmiştir.
TDT Gayriresmî Zirvesi, “Ulaştırma, Bağlantısallık ve İklim Eylemi yoluyla Sürdürülebilir Bir Gelecek İnşa Etmek” temasıyla 6 Temmuz 2024 tarihinde, Azerbaycan’ın ev sahipliğinde Şuşa’da gerçekleştirilmiştir.
TDT 11. Zirvesi, 6 Kasım 2024 tarihinde Kırgızistan’ın ev sahipliğinde “Türk Dünyasının Güçlendirilmesi: İktisadî Bütünleşme, Sürdürülebilir Kalkınma, Dijital Gelecek ve Herkes için Güvenlik” temasıyla Bişkek’te düzenlenmiştir. Zirve’de, dijitalleşme ve güvenlik alanlarındaki işbirliği imkanlarının yanısıra, güncel bölgesel ve küresel meseleler ele alınmıştır. Ayrıca, Ortak Bildiri’ye ilaveten, TDT’nin kurumsal yapısının tahkim edilmesi ve muhtelif sahalardaki işbirliğinin daha somut bir zemine oturması amacıyla, Türk Dünyası Şartı, Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması, TDT Sivil Koruma Mekanizması, Türk Yeşil Vizyonu ve TDT Daimi Temsilciler Tüzüğü gibi belgeler kabul edilmiştir. (TDT nezdindeki Daimi Temsilcimiz Büyükelçi Ufuk Ekici, 2025 yılında görevine başlamıştır.)
TDT Gayriresmî Zirvesi, 20-21 Mayıs 2025 tarihlerinde, “Doğunun ve Batının Buluşma Noktası” temasıyla, Macaristan’ın evsahipliğinde, Budapeşte’de düzenlenmiştir. Bir TDT gözlemci ülkesinde ve AB sınırları dahilinde gerçekleştirilen bu ilk Zirve’de, dış politika, güvenlik ve ekonomi alanlarında, sektörel, kültürel ve haricî taraflarla işbirliği bahislerinde, Türk Dünyası’nın kurumsal bütünleşme süreçlerinde ulaşılan aşama hakkında kapsamlı maddelere yer verilen Budapeşte Bildirisi başta olmak üzere çeşitli belge ve kararlar kabul edilmiştir.
TDT 12. Zirvesi, 7 Ekim 2025 tarihinde Azerbaycan’ın ev sahipliğinde, “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla Gebele’de düzenlenmiştir. Zirvede, Türk Dünyasının bütünleşme sürecinin muhtelif alanlarda ulaştığı aşama ele alınmış, küresel ve bölgesel gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulmuştur. Zirve’de kabul edilen Gebele Bildirisi’nde, dış politika, güvenlik, ekonomi, kültür ve diğer işbirliği alanları ile üçüncü taraflarla işbirliği sahalarında kat edilen mesafenin yanısıra, Türk Devletlerinin pek çok güncel bölgesel meseleye ilişkin müşterek duruşu ortaya konulmuştur. Zirve’de ayrıca, KKTC’nin Türk Akademisi’ne gözlemci üyeliğine ilişkin olarak Budapeşte Zirvesi’nde alınan kararın hayata geçirilmesini sağlayan, Akademi’nin Usul Kuralları’nın tadiline ilişkin karar imzalanmış; Türkmenistan’a, Türk Akademisi ile Türk Kültür ve Mirası Vakfı’nda gözlemci statüsü verilmesine ilişkin kararlar kabul edilmiştir. Teşkilat’ın üçüncü taraflarla işbirliği ve istişare kabiliyetinin güçlendirilmesi amacıyla, ülkemizin teklifi doğrultusunda TDT+ (Plus) Formatı’nın ihdasına ilişkin karar da Zirve’de kabul edilmiştir.
TDT Gayriresmî Zirvesi, 15 Mayıs 2026 tarihinde Kazakistan’ın ev sahipliğinde “Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma” temasıyla Türkistan’da gerçekleştirilmiştir. Zirvede, güncel küresel ve bölgesel meseleler, haricî taraflarla işbirliğinin geliştirilmesi ve üye ülkeler arasındaki eşgüdümün güçlendirilmesine ilişkin görüş alışverişinde bulunulmuştur. Zirvede, iktisadi, beşerî ve kültürel alanlardaki işbirliğini, yapay zekâ ve dijitalleşme imkânlarıyla daha etkin, entegre ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen Ortak Bildiri imzalanmıştır. Bildiriyle ayrıca, Türk Devletleri arasındaki kurumsal bütünleşme süreçlerinin dijital çağın gerekleri doğrultusunda tahkim edilmesine yönelik ortak irade de vurgulanmıştır.
TDT 13. Zirvesi, ülkemiz ev sahipliğinde 2026 yılının son çeyreğinde Ankara’da yapılacak olup, söz konusu Zirve ile TDT Dönem Başkanlığı Azerbaycan’dan ülkemize geçecektir.
Türk Dili konuşan ülkeler arasında kapsamlı işbirliğini teşvik etmek amacı ile uluslararası bir örgüt olarak 2009 yılında Nahçıvan’da düzenlenen Türk Devlet Başkanları Zirvesi’nde imzalanan Nahçıvan Anlaşması’yla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi -Türk Konseyi- (2021 Kasımdan itibaren Türk Devletleri Teşkilatı) adıyla kurulmuştur. Kurucu üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’dir. Gözlemci üyeleri Türkmenistan, Macaristan ve KKTC’dir. Özbekistan 2019 yılında Türk Devletleri Teşkilatı’na katılan son asil üyedir. Sekretaryası İstanbul’da yerleşiktir. 2022 yılından itibaren Genel Sekreterlik görevini Kubanıçbek Ömüraliyev yürütmektedir.
TDT, Türk Dili Konuşan Ülkeler arasındaki işbirliği mekanizmalarının en üstünde yer alan çatı kuruluş olarak kabul edilmektedir. Bu çerçevede, TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) ve Türk Kültür ve Miras Vakfı TDT’nin ilişkili kurumları olarak faaliyet göstermektedir.
Türk Devletleri Teşkilatı’nın, kurucu belgesi olan Nahçıvan Anlaşması’nda sıralandığı üzere Kuruluşun temel amaç ve görevleri arasında aşağıdaki hususlar yer almaktadır:
*Taraflar arasında karşılıklı güvenin güçlendirilmesi;
*Bölge ve bölge dışında barışın korunması;
* Dış politika konularında ortak tutum benimsenmesi;
* Uluslararası terörizm, ayrılıkçılık, aşırılık ve sınır aşan suçlarla mücadelede gerekli koordinasyonun sağlanması;
*Ortak amaçlara dair etkili bölgesel ve ikili işbirliğinin her alanda geliştirilmesi;
* Ticaret ve yatırım için uygun koşulların yaratılması;
* Bilim, teknoloji, eğitim ve kültür alanlarında etkileşimin genişletilmesi;
* Medya ve kitle iletişim araçları arasındaki etkileşimin teşvik edilmesi,
Söz konusu amaç ve görevleri yerine getirmek üzere Türk Devletleri Teşkilatı’nın Nahçıvan Anlaşması’nda belirlenen yapısı içerisinde Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi, Aksakallar Konseyi ve Sekretarya bulunmaktadır.
