(Geçen makalenin devamı)
Yokluk, olumsuzluk veya hayal kırıklığı içinde “iç geçirmek”; ansızın uyku bastırıp dalıvermek anlamındaki “içi geçmek”; anmak, hatırlamak demek için kullanılan “içinden geçirmek”; kâh karmaşayı, kâh uyumu vurgulayan “iç içe geçmek” aynı isim ve fiilin çocuklarıdır.
İçten, içeriden söz açıp da Yunus Emre’nin “bir ben vardır bende benden içeri” mükemmelliğine ulaştığı “içeri” redifli şiirini veya Çanakkale savaşlarının sembolü olan “Çanakkale içinde vurdular beni” türküsünü unutan biri mahcubiyetini ifade etmek için “yer yarılsaydı da içine girseydim” dese yeridir.
Hamiyet Yüceses’in taş plaktan yankılanan ve “iç gıdıklayan” sesinde “her mevsim içimden gelir geçersin/ey vefasız yolcu kalbim viran edersin” sözlerinde insanının “içine çöken” hüzün, “içe atılır” gibi değildir.
Nil Burak’ın seslendirdiği şarkıda “içimden geçeni sana anlatabilsem/kalbimin sesini bir dinletebilsem” diye “iç çeken” ve karamsarlık içinde “kendi içine çekilen” sevdalının hâline elbette merhamet duygusu olan herkesin “içi burkulur”.
Bir dönemin meşhur şarkılarından biri “gülünce gözlerinin içi gülüyor/kendimi senden alamıyorum/içime dert oldu mahzun bakışın/seni düşünmeden duramıyorum” mısralarıyla dinleyeni huzurla hüzün arasında “içsel” bir yolculuğa çıkarırdı.
Nesrin Sipahi’nin “içli” sesiyle yankılanan “için için yanıyor, yanıyor bu gönlüm/onu niçin anıyor, anıyor bu gönlüm” şarkısı, insanın “içine kurt düşüren” bir yalancı sevgilinin vefasızlığını belki de “içi kan ağlayarak” tecahülüarif sanatıyla gizliyordu.
Anadolu insanı “içi içine sığmayan” coşkusunu veya “içini hoplatan” sevgisini “içi titreyerek”, “kurban olurum”, “gadanı alırım”, “canımı veririm” diye anlatır. “Canımın ta içisin sen/nasıl severim bir bilsen” diyen şarkıda ifade edilmek istenen bu duygudur. İnsanın “gözünün içine baka baka” yapılan bin türlü fenalığın “iç daraltan” ve “iç karartan” dünyasında bu şarkıya yansıyan sevgi, karların içinden bahara gülümseyen kır çiçekleri gibidir.
Atalar, “sarımsak içli dışlı, soğan yalnız başlı” veya “baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içinde” sözleriyle aileden başlayan ve millete uzanan topluluk uyumunu ve ahengini vurgular ki bu uyum ve ahengin sağlanamadığı durumlarda karşılaşılan felaketleri Dedem Korkut “Begil Oğlu Emren Boyunda” söyler.
(Devamı var)
