10/11
(Geçen makalenin devamı)
Yozgat’ta Cemali Oyunu
Bolluk getirdiğine inanılır, oyunda rol alan dört delikanlıdan biri gelin, biri şeytan öteki iki»! kepenek içine saman dolu çuval kepenek giyinirler. İki kişi Cemaldir. Oyun ilk tohumun toprağa düştüğü sonbaharda oynanır. Şeytan siyaha boyanmıştır, başında posttan sivri külah vardır. Cemali’ler tellerine, ayaklarına çıngırak. Çan takarlar. Meşalelerle eşliğinde yürürler, Oyun ateş çevresinde başlar, çanlarıyla ses çıkararak ateş çevresinde oynarlar. “Cemal geldi duydunuz mu, selam verdi aldınız mı? diye bir tekerleme” söylerler. Biri ötekine sopayla vurur, diğer; vere düşer, kalkar yine sıçrarlar. Bir daha vurur.
Gelin onun başında ağlar, öteki ise sırtına vurur, iri olanın bir ayağı havaya kalkar Sonra dirilip kalkar, yine sıçrarlar. Bundan sonra evleri dolaşırlar. Her ev sahibi onlara vereceği buğdaydan birkaç avucunu evin camına savurur Oyuncular verene bolluk dilerler, vermeyene kötü sözler söylerler. Eğlenceler düzenlenir. Çocuklara armağanlar verilir. Önde gayda arkada oyuncular ve çocuklar bakkala gidip pazarlıkla buğdaylarını satarlar Buradan ekin verme giderler, gayda eşliğinde kızlı erkekli sıra oyunları oynarlar.
Kars’ta Çile Çıkarım
Doğuda kış uzun sürer. Özellikle aralık ayının üçüncü haftası ile 28 Şubat arası soğukların en şiddetli olanıdır, Halk, kış boyunca evlerde, kapalı yerlerde oturmakla bir bakıma elle doldurmaktadır. 28 Şubat tan sonra havaların ısınmaya başlaması üzerine çekilen çileler bitecek, hayat, yeniden hız kazanacak demektir, işte Çile Çıkarma geleneği bu doğa olayını kutlamakla ilgilidir.
Kars’ın Digor ilçesine bağlı olan Halı kışlak köyünde çile çıkarmaya genellikle evlenme çağındaki genç kız ve erkekler katılırlar. Akşam karanlığında küçük yaşta bir çocuk, hiç konuşmadan, arkasına bakmadan bir kova su getirir. Suyun içine kız ve erkeklerin sayısı kadar çeşitli renkte iplikler takılı iğneler atılır. Bunlardan her biri bir kişiyi temsil etmektedir. Kova hızla çalkalanır. Hangi kızla erkeğin iğne ve iplikleri birbirine takılırsa o kimselerin birbiriyle evleneceklerine hükmedilir.
Daha sonra suyun başında toplananlar yüzük, bileşik, küpe gibi çeşitli eşyalarını kovanın, içine atanlar.
Herkes içinden bir dilekte bulunmuştur. Suyu getirmiş olan çocuk yüzü örtülmüş olarak elini rastgele kovaya daldırır eşyaları çıkarırken kızlar da aşağıdaki manileri yüksek sesle okurlar. Eğer maninin anlamı olumluysa ev sahibi kızın, -dileği yerine gelecek diyerek-. 0 anda çıkar, eşyayı rastlayan maninin anlamı üzerine şansına küser bütün eşyalar çıkarılıncaya kadar mani okumaya devam edilir.
(Devamı gelecek sayıda)
