Hakikati Kaybettiğimizde Kaybettiğimiz Sadece Gerçekler Değildir
Canım ülkemizde artık gündem, günlerle değil saatlerle değişiyor. Sabah konuştuğumuz bir konu, akşam yerini bambaşka bir tartışmaya bırakıyor. Her yeni olayın ardından “Artık hiçbir şeye şaşırmam.” diyoruz; fakat çok geçmeden yeni bir gelişme karşısında yine şaşkınlığa uğruyoruz.
Daha da ilginci, şaşırma süremiz her geçen gün kısalıyor. Birkaç saat önce bizi derinden etkileyen bir olay, ertesi gün sıradanlaşıyor. Toplum olarak yaşananlara alışıyor, hatta kanıksıyoruz.
Oysa asıl sorgulamamız gereken; olayların kendisi değil, o olayların neden yaşandığı ve bize nasıl sunulduğudur.
Çünkü bugün bilgi çağından çok, algı çağında yaşıyoruz.
Artık birçok tartışmada olguların yerini algılar alıyor. Gerçekler ikinci plana itiliyor, duygular ön plana çıkarılıyor. İnsanlar çoğu zaman yaşananları değil, kendilerine anlatılan hikayeyi tartışıyor.
Bir olay meydana geliyor.
Ardından dakikalar içinde binlerce yorum, yüzlerce video, milyonlarca paylaşım…
Henüz gerçekler tam olarak ortaya çıkmadan toplum çoktan taraflara ayrılmış oluyor.
Bu durum elbette tek bir kesimin eseri değildir. Siyaset, medya, bürokrasi, sosyal medya platformları, ekonomik güç odakları ve hatta zaman zaman bizler de bu algı mekanizmasının bir parçası haline gelebiliyoruz.
Çünkü algı yönetimi, sadece bilgi vermek değil; insanların neyi konuşacağını belirlemektir.
İşte tam da bu yüzden güçlü toplumlar yalnızca ekonomik olarak değil, düşünsel olarak da güçlü olmak zorundadır.
Eğitim sistemi sağlam olmayan, eleştirel düşünme becerisi gelişmemiş ve gelir dağılımındaki adaletsizlikleri çözememiş toplumlarda algılar, gerçeklerin önüne çok daha kolay geçer.
Bunun sonuçlarını yıllardır birçok alanda görüyoruz.
Eğitim bunun en çarpıcı örneklerinden biridir.
Türkiye’de son yirmi yılda eğitim sistemi defalarca değiştirildi. Müfredatlar sık sık yenilendi, sınav sistemleri birkaç kez değişti ve öğrenciler ile öğretmenler sürekli yeni uygulamalara uyum sağlamaya çalıştı.
Elbette eğitim zamanın ihtiyaçlarına göre güncellenmelidir. Ancak sık ve köklü değişiklikler, uzun vadeli bir sistem oluşturmayı da zorlaştırır. Eğitimde başarı; istikrar, bilimsel yaklaşım ve fırsat eşitliğiyle mümkündür.
Ekonomide de benzer bir tabloyla karşı karşıyayız.
Resmi veriler enflasyonun düştüğünü gösterebilir. Büyüme rakamları açıklanabilir. Ancak vatandaşın günlük hayatta hissettiği satın alma gücü de en az bu veriler kadar önemlidir.
Bugün dört kişilik bir ailenin yalnızca temel gıda, kira, ulaşım, enerji, eğitim ve sağlık giderlerini karşılayabilmesi birçok hane için ciddi bir mücadeleye dönüşmüş durumda.
Gelir ile yaşam maliyeti arasındaki makas açıldığında, insanlar geleceğe umutla bakmakta zorlanıyor.
Sağlıkta da benzer tartışmalar yaşanıyor.
Bir tarafta modern hastaneler ve gelişen teknoloji var.
Diğer tarafta ise randevu bekleyen, uzman hekime ulaşmakta zorlanan veya sağlık hizmetlerine erişimde sıkıntı yaşayan vatandaşların yaşadığı sorunlar bulunuyor.
Bütün bunlar gösteriyor ki mesele yalnızca rakamlar değildir.
Mesele, vatandaşın günlük hayatında hissettiği gerçekliktir.
Bugün belki de en büyük tehlike, yaşananlara karşı duyarsızlaşmamızdır.
Sürekli değişen gündem, bizi düşünmekten çok tepki vermeye yöneltiyor.
Bir olayın nedenini araştırmadan yenisine geçiyoruz.
Hakikatin peşinden koşmak yerine, gündemin peşinden koşuyoruz.
Bu durum bana sıkça anlatılan “ılık suya bırakılan kurbağa” benzetmesini hatırlatıyor. Değişim yavaş gerçekleştiğinde, tehlikeyi fark etmek de zorlaşıyor.
Toplumlar için de durum benzerdir.
Adaletsizlik sıradanlaşırsa…
Yoksulluk kanıksanırsa…
Eğitimdeki sorunlar normalleşirse…
Merhamet azalırsa…
Hakikatin yerini algılar alırsa…
İşte o zaman en büyük kaybımız ekonomik değil; vicdani ve ahlaki olur.
Çünkü insan önce gerçeği kaybeder, sonra gerçeği arama cesaretini…
Artık önümüzde iki yol var.
Ya yalnızca önümüze konulan gündemlerle oyalanacağız…
Ya da olayların arka planını sorgulayan, araştıran, farklı görüşleri dinleyen ve hakikati aramaktan vazgeçmeyen bireyler olacağız.
Unutmayalım; güçlü toplumlar, sloganlarla değil; düşünen, sorgulayan ve üreten insanlar sayesinde ayakta kalır.
Hakikatin peşinde yürümek bazen zor olabilir.
Ancak algıların peşinden sürüklenmenin bedeli çok daha ağırdır.
Son olarak şunu da unutmayalım;
Hayatı anlamlı kılan ne makamdır…
Ne servettir…
Ne şöhrettir…
İnsan öldüğünde arkasında bıraktığı en değerli miras; karakterine duyulan saygı, dürüstlüğü ve insanların yüzünde bırakabildiği samimi tebessümdür.
Hakikati arayan, vicdanını kaybetmeyen ve karakterinden taviz vermeyen insanların çoğaldığı bir Türkiye umuduyla..
