Muğla ilinin bir ilçesi olan Milas’ın sahip olduğu değerleri ile, Milaslılar gurur duyarlar, Milaslı oldukları için övünürler.
Milaslılar övünmekte çok haklıdırlar. Milas, cumhuriyetin kurulmasından çok daha önce, Osmanlı devrinde dahi çok önemli bir yerleşim merkezi idi. Öncelikle, birinci dünya savaşından sonra, Avrupa’da oluşan çeşitli sıkıntılar ve zorluklar sebebi ile, yurtlarını terk etmek zorunda kalanların bir kısmı yurdumuza göçmek istemişlerdir. Bu göçen yabancıların bir kısmı da Milas ilçemize ve köylerinden bazılarına yerleştirilmişlerdir.
Cumhuriyetin ilanından çok daha sonra yaklaşık 1940 yıllarına kadar Milas’ta yaşayan bu halkımızdan, Yahudi toplumu, İsrail’in kurulması ile Milas’ı terk etmişlerdir. Bunlardan bir kısmı da İzmir’e de yerleşmişlerdir.
Bu gayri Müslüm toplulukların Milas’ı terk etmeleri ile, Milas köylerinde yaşamakta olan Milas yörükleri, yaylaları terk ederek Milas’a yerleşmişlerdir.
Yaylalarda, yaşamakta olan bu halkımızın ürettikleri ve Milas’a mal olmuş olan birtakım değerler, Milas’a mal olmuştur. Nedir bu değerler.? Öncelikle, günümüzde çok değerli olan elde örülmüş olan halılardır.
Milas halısı, Milas yöresine özgü özellikler taşıyan halı türü. Milas halılarında hakim renk genellikle kahverenginin tonlarıdır. Ayrıca Milas halılarını tanımlayan çok sayıda farklı halı da vardır.
Bunlar stil, renk ve diğer karakteristik özelliklerine bağlı olarak Ada Milas, Patlıcanlı, Cıngıllı Cafer, Gemisuyu, Elibelinde adları altındadır.
Günümüzde gerek giyim sektöründe gerekse dekorasyonda dokuma önemli bir yer almaktadır.
Ülkemiz tarihi geçmişi ve coğrafi konumu itibariyle genel olarak el sanatlarının özellikle de dokumaların çeşitlilik gösterdiği bir kültüre sahiptir.
Yüzyılların kültürünü yansıtan Milas halısında hâkim renk kırmızı ve sarının tüm tonlarıdır. Bir renk ahengi olan Milas Halısında bilinen 26 renk kullanılmaktadır. Bu renkler doğada var olan bitkilerin çeşitli aşamalardan geçirilen sularında ipler renklendirilir ve buna “kökboyası” denir. Badem dalı ve hayat ağacından “fıstık yeşili” palamut yaprağından ve pürenden sarı ve tonları, enginar yaprağı ve naneden yeşil, palamut ve cevizden kahve tonları elde edilmektedir.
Doğayla iç içe yaşam sürdüren köylülerimiz hemen her bitkiden yararlanarak çeşitli renkler elde etmesini bilmiştir. Kültürel zenginliğimizin bir ürünü olan dokumalarımız sözsüz iletişim aracı olarak duygu ve düşünce dünyamıza aracılık etmişlerdir. Dokuma yapan kadın sevincini, acısını aktarmıştır dokuduğu halıya. Çeşit çeşit yanışlar(motif) oluşmuştur böylece. Milas Halısının simge motifleri, eşme, cıngıllı Cafer, tütün yaprağı, badılcan (patlıcan) yaprağı, aynalı papuç, ala boncuk, eğmeli göllü, akıllı gemici suyu, çıplak delme, su yolu, Lâdik lalesi, uslu Cafer, basalak eğme, tavukayağı, yamuk testere, yılan muska ve olmazsa olmaz motif hayat ağacıdır.
Milas halısında renk ve motif çeşitliliği göze çarpmaktadır. En dış çizgisel motiflerden içeriye doğru sıraladığımızda “küçük su, çentik, inek sidiği, mihrap, göbek ve eğme olarak adlandırdığımız bölümler yer alır. Milas halıları da Milas, Karaova Ada Milas Piçi,Yılanlı Milas, Bozalan Ladik, Karacahisar göbeklisi, Şişeli, Kabuksuz, Caferli Halı olarak adlandırılmaktadır.
Bu halılarımızı ve Milas’ı tanıtmak için Milas halı festivali yapılması şarttır. Bu yapılacak olan halı festivalinin organizasyonu ve tanıtımında en önemli görev Milas Belediyesi ve başkanı sayın Fevzi Topuz’a ait olacaktır.
Başkanımız, her sene belirli bir günde yapılması gereken bu halı festivali için her türlü çaba ve özveriyi mutlak gösterecektir.
