Bazı yemekler karın doyurmaz sadece; hafızayı da besler. Aşure, onlardan biridir. Rivayete göre tufanın ardından Hz. Nuh’un gemisinde kalan son avuç malzemeler aynı kazanda buluştu. Yokluk, berekete dönüştü. Azlık, paylaşmanın eliyle çoğaldı. Bir tatlıdan çok daha fazlası doğdu o kazandan: Umut…
Bugün ise aynı kazana bakarken başka bir manzara görüyoruz.
Artık mesele evde ne kaldığı değil; pazarda neyin alınabildiği. Bir avuç ceviz, birkaç kuru kayısı, biraz fındık, biraz buğday… Eskiden bereketin simgesi olan malzemeler, bugün birçok mutfakta uzun uzun hesap edilen kalemlere dönüştü. Alışveriş arabaları dolmadan cüzdanlar boşalıyor; mutfaklar kaynamadan bütçeler tükeniyor.
Bu yüzden halk arasında dolaşan şu cümle, bir şakadan çok daha fazlasını anlatıyor: “Hz. Nuh bugün yaşasaydı, aşureyi yapmak için belki de kredi çekmek zorunda kalacaktı.”
Kimse bunun tarihî bir gerçek olduğunu söylemiyor. Bu, zamanın ruhuna tutulmuş bir aynadır. Çünkü mizah, bazen istatistiklerin anlatamadığını tek cümlede anlatır. Gülümsetirken düşündürür; düşündürürken de sessiz bir sitem bırakır.
Aşure, farklı tatların aynı kazanda birbirini eksiltmeden çoğalmasının adıdır. Oysa bugün aynı kazanı kurmak için insanlar eksiltiyor: Sofrasından, alışverişinden, hayallerinden…
Bir toplumun hâli bazen en iyi mutfağından okunur. Tencerenin kaynama sesi azalınca, sadece ocak susmaz; umut da biraz sessizleşir.
Dilerim bir gün aşure yeniden yalnızca paylaşmanın adı olur. İnsanlar tarifi değil fiyatı konuşmaktan vazgeçer. Bereket, eski hikâyelerde anlatılan bir hatıra değil, her evin mutfağında hissedilen bir misafir olur.
Çünkü bir memleketin zenginliği, en çok da insanların aynı kazana umutla bir kaşık uzatabildiği günlerde anlaşılır.
