3. Bölüm
Halk oyunlarının araştırılması yapılırken yukarıda saydığımız köken bilgilerinden hangilerinin mevcut bulunduğu veya bulunmuş olabileceği konusunda ayrıntılı bilgi edinme yollarının da aranması gerekir. Bunu yaparken halk oyunları etrafında oluşan bütün maddi ve sözlü kültür ürünlerinin gözden geçirilmesi, doğru bir yaklaşım olacaktır. Bir halk oyununun sergilendiği coğrafya konusunda, coğrafi özelliklerin belirlenmesi ve buna paralel olarak yerleşme yerinin tarihi veya efsanevi hikayesi, bize oyundaki kültür yapısını tanıttığı gibi, diğer yandan bu oyunun hangi gelenekten kaynakladığını, tarihten destek alarak belirlenmesine yardımcı olacaktır.
Kültür ögelerinin yanı sıra bölgedeki sosyal hareketlilik veya gelişme, oyunların ortaya konulmasında büyük bir etkendir. Sözgelimi, oyunların hemen her bölgede önemli bir kaynağını oluşturan düğünler, araştırmacıya çeşitli bakımlardan bilgi aktarılmasına yardım eden önemli bir sosyal olaydır. Düğünlerdeki kültür ögeleri, geçmişten geleceğe oyun içindeki hareketleri, müziği, jest ve mimikleri, giysileri ve takıları etkileyerek getirmiştir. Özellikle köy düğünlerinde oyunun doğuşundan günümüze kadar gelişi aşamasında, birçok özelliğin bu oyunları atadan oğula, anadan kıza nasıl sağlam bir biçimde aktarılıp getirildiğini gösteren özelliklerden olması, o bölgenin tarih içindeki gelişmesini de ortaya koyması anlamına gelir.
Köy düğünlerinde küçük çocukların seyrederek öğrenmeleri, büyüklerin tavır ve hareketlerini taklit etmeğe başlamaları, söylenilen mani, türkü ve diğer kafiyeli sözlerin bir çocuk oyunu tekerlemesi veya sayışmacası gibi hemen ezberlenivermesi, daha büyük yaştaki gençlerin kız ve oğlan evinde yapılanlara katkı sağlamaları, çocuktan gençliğe geçilme çağlarında ilk oyun figürü, hareketi denemelerine girişilmesi, yavaş yavaş türkü söylemeyi gönüllü-gönülsüz istemeleri, bir oyunun kuşaklar boyunca devam ettirilip günümüze kadar getirilmesi, unutulmaması gereken önemli noktalardır.
Ayrıca yetişkinlerin oyunlardaki hareketleri, rahatlama, dert ve sıkıntılardan kurtulma, boşalma, stresten uzaklaşma, diğer kişilerle veya akranlarıyla birlikte olup, bir şeyleri paylaşma, çocuk ve gençlere örnek oluşturacak tutum ve davranışlarda bulunma konuları, oyunun yapısında göz önüne alınarak değerlendirilmektedir. Yaşlı kuşakların oyunlarla ilgili hatıraları, geçmişi yad ederek ufak tefek katkılarını da bu araştırma konularına eklediğimiz zaman, bir oyunun bütünlüğü daha iyi anlaşılmış olacaktır.
