Başlangıç Tarihi
05.08.1991 ve daha önce 15 yıl; 3600 gün 15 yıl; 3600 gün 15 yıl; 3600 gün
06.08.1991 ~ 05.08.1994 16 yıl; 3760 gün 15 yıl 8 ay; 3680 gün 15 yıl; 3600 gün
06.08.1994 ~ 05.08.1997 17 yıl; 3920 gün 16 yıl 4 ay; 3760 gün 15 yıl; 3600 gün
06.08.1997 ~ 05.08.2000 18 yıl; 4080 gün 17 yıl; 3840 gün 15 yıl; 3600 gün
06.08.2000 ~ 05.08.2003 19 yıl; 4240 gün 17 yıl 8 ay; 3920 15 yıl; 3600 gün
05.08.2003 ~ 30.09.2008 20 yıl; 4400 gün 18 yıl; 4000 gün 15 yıl; 3600 gün
Sigorta Primi Ödeme Başlangıç Tarihi 3. derece; %40 ile 59 arası 2. derece %60 ile 79 arası 1. derece %80 ve üzeri
01.10.2008 ~ 31.12.2008 18 yıl; 4 bin 100 gün 16 yıl; 3 bin 700 gün 15 yıl; 3 bin 700 gün
01.01.2009 ~ 31.12.2009 18 yıl; 4 bin 200 gün 16 yıl; 3 bin 800 gün 15 yıl; 3 bin 800 gün
01.01.2010 ~ 31.12.2010 18 yıl; 4 bin 300 gün 16 yıl; 3 bin 900 gün 15 yıl; 3 bin 900 gün
01.01.2011 ~ 31.12.2011 18 yıl; 4 bin 400 gün 16 yıl; 4 bin gün 15 yıl; 3 bin 960 gün
01.01.2012 ~ 31.12.2012 18 yıl; 4 bin 500 gün 16 yıl; 4 bin 100 gün 15 yıl; 3 bin 960 gün
01.01.2013 ~ 31.12.2013 18 yıl; 4 bin 600 gün 16 yıl; 4 bin 200 gün 15 yıl; 3 bin 960 gün
01.01.2014 ~ 31.12.2014 18 yıl; 4 bin 680 gün 16 yıl; 4 bin 300 gün 15 yıl; 3 bin 960 gün
01.01.2015’ten sonra 18 yıl; 4 bin 680 gün 16 yıl; 4 bin 320 gün 15 yıl; 3 bin 960 gün
Bireysel emeklilik / Özel emeklilik sistemleri
7 Ekim 2001 yılında yürürlüğe giren, 27 Ekim 2003 yılında fiilen uygulamaya başlanan özel bir emeklilik sistemidir. İnsanların çalışma hayatlarında birikim yapabilmelerini amaçlayan sistem, emeklilik döneminde harcanabilecek bir yatırım hedeflemektedir. Bireysel emeklilik sistemine dahil olan vatandaşlar, yaptıkları yatırımın yüzde 30’u oranında devlet katkısı alarak teşvik edilmektedir.
2021 yılında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nun aldığı kararla 18 yaşını tamamlamamış çocukların da Bireysel Emeklilik Sistemi’ne dahil olabilmelerine karar verilmiştir.
Kademeli Emeklilik
Türkiye’de kademeli emeklilik kavramı, özellikle 1999 yılında çıkarılan 4447 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile gündeme gelmiştir. Bu düzenleme ile emeklilik yaşı ve prim gün sayısında kademeli geçişler öngörülmüş, bireylerin emekliliği sabit bir yaşa bağlanmadan, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına göre belirlenmiştir.
2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi sonrasında, 8 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olan kişiler için kademeli emeklilik uygulamaları yeniden tartışılmaya başlanmıştır. 2025 yılı itibarıyla çeşitli sosyal güvenlik uzmanları ve sendikalar, özellikle 2000 sonrası işe başlayanların belirli yaş ve prim koşullarına göre kademeli şekilde emekli olabileceği yönünde yasa teklifleri hazırlamıştır.
4447 sayılı yasa ile yaş şartı ve prim gün şartında kademeli geçiş süreci başlamıştır.
2023 EYT Düzenlemesi: EYT kapsamında belli bir tarihten önce işe girenler yaş şartı aranmaksızın emekli olmuş, sonrasında işe başlayanlar için yeni düzenleme beklentisi oluşmuştur.
2025 Tartışmaları: Sendikalar ve sivil toplum kuruluşları tarafından sunulan öneriler arasında 2000 sonrası işe başlayanlara 52-55 yaş aralığında kademeli emeklilik hakkı tanınması yer almıştır.
Erken Emeklilik Şartları Nelerdir?
Emeklilik hakkını kazanabilmek için 4A 4B ve 4C sigorta kapsamında çalışanların ait oldukları çalışma şeklinin gerektirdiği normal emeklilik şartları olan yıl, yaş ve prim gün sayısı kriterlerini karşılamaları beklenir. Bununla birlikte bazı koşulların varlığı halinde emeklilik hakkının daha öne çekilmesi söz konusu olabilir. Erken emekli olma şartları şu şekilde sıralanabilir:
Sigortalı şekilde çalışmaya başlamadan önce askerliğini yapmış olan erkekler askerlik borçlanması sistemi sayesinde erken emekli olabilir. Bu kişilerin sigortalı çalışmaya başlama tarihleri borçlanma yaptıkları gün kadar geriye çekilebilir. Askerlik süresinin tamamını borçlanmak gerekmez. Sadece ihtiyaç duyulan gün kadar borçlanılması yeterlidir. Bu sayede sigorta başlangıç tarihi öne çekilen erkekler daha erken emekli olabileceklerdir.
Öte yandan eklemek gerekir ki askerliğini sigortalı olduktan sonra yapan erkekler askerlik borçlanmasıyla yalnızca eksik prim ödemelerini tamamlayabilir. Emeklilik yaşının öne çekilmesi söz konusu değildir.
Kadınların erkeklerden farklı olarak sigortalı olduktan sonraki dönem için borçlanarak erken emekli olma hakları bulunur. Buna göre sigortalı olduktan sonra doğum yapan kadınlar 3 çocuk için 2160 gün borçlanarak toplamda 6 yıl erken emekli olma imkanına sahiptir. Doğum borçlanması olarak adlandırılan bu sistem sayesinde kadınların doğum nedeniyle çalışamadıkları dönemlerin değerlendirilerek erken emekli olmaları amaçlanır. Bir başka deyişle doğum nedeniyle işten ayrılan kadınların bu dönemde ödenmeyen primlerini toplu şekilde ödeyerek emeklilik hesabında çalışmış gibi saydırmaları mümkündür. Kadınlar açısından bir başka erken emeklilik hakkı da başkalarının bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu olan anneler için söz konusudur. Buna göre 1 Ekim 2008 tarihi sonrası ödenen primlerinin dörtte biri kadarı olan süre emeklilik yaşından düşülerek annelere erken emeklilik hakkı verilir.
Sigortalı olarak çalışırken iş gücünün en az yüzde 60’ını kaybedenler sağlık raporu alarak malulen emekli olma hakkına sahiptir. Maluliyet hastalık veya kaza nedeniyle vücut bütünlüğünde oluşan kayıp olarak tanımlanabilir. Malulen emeklilik şartları en az 10 yıldır sigortalı şekilde çalışmak ve 1800 gün prim ödemesi yapmış olmaktır. Bu şartları sağlayan kişiler erken emekli olabilirler. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 40. maddesinde sayılan iş yerlerinde yine bu maddede sayılan işleri yapan kişilerin prim ödeme gün sayılarına çalışma sürelerinin her 360 günü için kanunda belirtilen gün sayıları fiili hizmet süresi olarak eklenir. Fiili hizmet süresi zammı avantajı adı verilen bu sistem sayesinde kişiler erken emekli olabilir. İlgili maddede sayılan iş yerleri kurşun ve arsenik işleri yapılan işletmeler, cam fabrika ve atölyeleri, çimento fabrikaları vb. işletmelerdir.
Engelli çalışanlar için de erken emeklilik şartları bulunur. Bunun için engellilik oranı en az %40 olmalıdır. Sağlık raporu uyarınca çalışma gücü kaybı oranı %40-49 arasında olan kişiler 18 yıl sigortalılık süresi ve 4100 prim ödeme gün sayısı şartı ile erken emekli olabilirler. Çalışma gücü kaybı oranı %50-59 arasında olan kişiler için ise bu şartlar 16 yıllık sigortalılık süresi ve 3700 prim ödeme gün sayısı olarak değişir.
Devam edecek…
