Romanya’nın Târgu Mureș kentinde yaşayan görsel sanatçı Gabriel Rusu, çocuklukta kurulan bir hayalin izini sürerek grafik, karikatür, illüstrasyon ve sahne tasarımını aynı çizgide buluşturuyor; geçmiş ustalarla günümüz dünyası arasında eleştirel ve şiirsel bir köprü kuruyor.
Gabriel Rusu’nun çizgileri yalnızca birer görsel anlatım değil; aynı zamanda zamanla, toplumla ve insanın iç dünyasıyla kurulan sessiz ama güçlü bir diyaloğun izlerini taşıyor. Romanya’nın Târgu Mureș kentinde doğan, yaşayan ve sanatsal üretimini burada sürdüren Rusu, sahne tasarımından hicivli grafik albümlere, illüstrasyondan karikatüre uzanan çok katmanlı bir ifade alanında üretim yapıyor.
Sanatla kurduğu bağ, çocukluk yıllarında babasının kütüphanesinde rastladığı Irving Stone’un Acı ve Coşku ile Yaşam Tutkusu adlı eserleriyle şekilleniyor. Michelangelo ve Van Gogh’un romantize edilmiş yaşam öyküleri, kitapların sonunda yer alan eser reprodüksiyonlarıyla birlikte, küçük bir çocuğun elinde kaleme ve kâğıda dönüşüyor. Beş yaşından itibaren çizmenin kendisi için bir ifade biçimine dönüştüğünü söyleyen Rusu’nun bu erken temasları, ilerleyen yıllarda bilinçli ve derinlikli bir sanatsal kimliğin temelini oluşturuyor.
Babasından miras aldığı çizme yeteneği, akademik eğitimle birleşerek bugün onu Romanya Görsel Sanatçılar Birliği üyesi, uluslararası sergilere davet edilen bir sanatçıya dönüştürüyor. Brukenthal Ulusal Müzesi’nde sergilenen ve Craiova Uluslararası Shakespeare Festivali’nde izleyiciyle buluşan Scenaissance: Dünyanın Büyük Oyun Yazarları serisi ile Brăila “Carol I” Müzesi koleksiyonunda yer alan Brăila Kişilikleri dizisi, Rusu’nun hem hicivle hem de kültürel hafızayla kurduğu özgün ilişkiyi görünür kılıyor.
Gabriel Rusu için sanat, yalnızca estetik bir arayış değil; gözlem, eleştiri ve sorumlulukla yürütülen bir düşünme biçimi. Sanatçı ile toplum arasındaki ilişkiyi canlı bir diyalog olarak tanımlayan Rusu, günümüzün hızla değişen ve parçalanmış dünyasında, çizginin hâlâ güçlü bir söz söyleyebileceğine inanıyor.
Bize kısaca kendinizden bahseder misiniz?
Romanya’nın Târgu Mureș şehrinde doğdum, yaşıyorum ve profesyonel faaliyetlerimi burada sürdürüyorum. Görsel sanatçı, grafik sanatçısı, illüstratör, karikatürist ve sahne tasarımcısıyım. Târgu Mureș Sanat Üniversitesi Sahne Tasarımı Bölümü mezunuyum ve Romanya Görsel Sanatçılar Birliği üyesiyim.
Karikatür sanatıyla tanışmanız ne zaman ve nasıl başladı?
Sanatla olan bağım çocukluğumda, babamın kütüphanesinde Irving Stone’un yazdığı ve Michelangelo ile Van Gogh’un romantize edilmiş yaşamlarını anlatan “Acı ve Coşku” ve “Yaşam Tutkusu” adlı iki kitabı keşfettiğimde kuruldu. Kitapların sonunda, bu iki büyük ustanın eserlerinin reprodüksiyonları yer alıyordu ve ben de yaklaşık beş yaşından beri çizim yapmaktan zevk aldığım için, grafit, renkli kalemler, suluboya veya mürekkep kullanarak bunları kendim yeniden üretmeye çalıştım.
Bu alanda çalışmaya başlamanızda size ilham veren neydi? Bir dönüm noktası veya belirli bir ilham kaynağı oldu mu?
Bana ilham veren kişi babamdı; ondan resim yapma yeteneğimi miras aldım. Romence dil ve edebiyatı ile Latince öğretmeni olmasına rağmen, bu alanda resmi bir eğitim almamıştı ve çok güzel resimler çiziyordu. Babam, çalıştığı okulda sınıf için kendi ders çizelgelerini hazırlardı ve mürekkep ve divit kalemlerini ustaca kullanan ilk kişiyi o gördüm.
Bugüne kadar yarattığınız eserlerden hangisi sizi en iyi şekilde temsil ediyor?
Bu soruyu cevaplamak oldukça zor. Yine de deneyeceğim. Romanya’daki Brukenthal Ulusal Müzesi’nde sergilenen ve Romghid Yayınevi tarafından yayınlanan hicivli grafik albümüm “Scenaissance: Dünyanın Büyük Oyun Yazarları”nda bir araya getirilen, dünyanın büyük oyun yazarlarının portrelerinden oluşan bir dizi eserim var. Bu koleksiyonun beni temsil ettiğine inanıyorum ve bu yıl Mayıs ayında, dünyanın en büyük uluslararası tiyatro festivallerinden biri olan Craiova Uluslararası Shakespeare Festivali’nde de sunmak üzere davet edildim.
Benim için temsil niteliği taşıyan bir diğer seri ise Brăila Kişilikleri serisidir. Bu serideki eserler, Brăila’daki “Carol I” Müzesi’nin (Çizgi Mizah Evi) koleksiyonunda yer almaktadır ve “Carol I” Müzesi’nin Istros Yayınevi, Gabriel Rusu – Brăila Kişilikleri adlı hicivli grafik albümünü yayınlamıştır.
Eserlerinizde Milas’ın, Ege bölgesinin veya yerel kültürel unsurların izleri var mı? Turhan Selçuk karikatür yarışması hakkında ne düşünüyorsunuz?
Bu güzel şehir Milas’tan geçtiğim ve tarih ve antik kalıntılar açısından zengin bu harika bölgeyi ziyaret ettiğim için, bunun az çok mümkün olduğunu söyleyebilirim. Geçmişte Uluslararası Turhan Selçuk Karikatür Yarışması’nın birkaç etkinliğine büyük bir zevkle katıldım ve sonuncusunun gerçekleşmediğini duyduğuma üzüldüm. Umalım ki işler normale dönsün ve bu kültürel yarışma, türünün önemli uluslararası etkinliklerinden biri haline geldiği ve hak ettiği yeri dünya kültür haritasında yeniden kazansın.
Sizce günümüzde karikatür sanatıyla uğraşmaya değer mi? Fırsatlar, ilgi alanları ve ortam açısından nasıl değerlendirirsiniz?
Günümüzde sanatla ilgilenmek, dikkatli, eleştirel ve esnek olmayı gerektirir. Sürekli bir fikir ve imge akışı içinde yaşıyoruz ve kişi kendine özgü, anlamlı ve samimi bir ses bulmalıdır. Bu katılım, eserlerin görünürlüğü ve dolaşımı için daha fazla fırsat sunar, ancak kalabalık ve istikrarsız bir ortamda gerçekleşir. Kamuoyu ilgisi parçalanmış durumdadır ve sanatçı sürekli olarak özgün ifade, ekonomik baskılar ve hızlı sosyal değişim arasında denge kurmak zorundadır.
Sizce bir sanatçının toplumla ilişkisi nasıl olmalıdır?
Sanatçı ile toplum arasındaki ilişki bir diyalog olmalıdır: sanatçı gözlem yapar, sorular sorar, meydan okur ve gerçekliği, onu esirgemeden ama ondan kopmadan yansıtır.
Son olarak, şu anda üzerinde çalıştığınız projeler veya paylaşmak istediğiniz gelişmeler var mı?
Şu anda, yakın arkadaşım, sosyolog doktoralı Mircea Munteanu ile birlikte geliştirdiğim yeni bir sergi ve yeni bir hicivli grafik albümü üzerinde çalışıyorum. Ayrıca çeşitli yayınevleri için farklı kitap kapakları için grafikler hazırlıyorum ve yaklaşan uluslararası karikatür sergileri ve festivalleri için çizimler ve karikatürler yapıyorum; bunlar arasında Uluslararası Turhan Selçuk Karikatür Yarışması’nın tekrar düzenlenmesini büyük bir heyecanla bekliyorum.
