Seçim Mi Yapıyoruz, Yoksa Önümüze Konulanı Onaylıyor Muyuz?

Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala
featured

Liderler değişiyor, koltuklar değişiyor, peki vatandaşın hayatında ne değişiyor?

Demokrasi denildiğinde aklımıza ilk gelen nedir? Sandık mı, oy mu, seçme ve seçilme hakkı mı? Peki gerçekten seçiyor muyuz, yoksa önümüze getirilen isimlerden birini onaylıyor muyuz?

Bu soruyu sormak bile bugün üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir mesele.

Türkiye Cumhuriyeti, 1923’ten bu yana çok sayıda siyasi döneme, hükümete, başbakana ve cumhurbaşkanına tanıklık etti. Cumhuriyet döneminde 27 başbakan görev yaptı, 65 hükümet kuruldu. Cumhurbaşkanlığı makamında ise bugüne kadar 12 isim görev aldı. İsimler değişti, partiler değişti, hükümet modelleri değişti. Ancak vatandaşın temel beklentisi hep aynı kaldı: Adalet, refah, güven, huzur ve insanca yaşam.

Öyleyse kendimize şu soruyu sormalıyız; Bu kadar değişimin sonunda vatandaş neden hâlâ aynı sorunları konuşuyor?

Elbette her dönemin şartları, ekonomik koşulları, siyasi sorumlulukları ve başarıları farklıdır. Geçmişin tamamını aynı kefeye koymak doğru değildir. Ancak değişen yönetimlerin vatandaşın hayatına ne ölçüde olumlu yansıdığını sorgulamak da demokrasinin gereğidir.

Asıl mesele belki de seçim kavramının kendisinde değil, seçimin nasıl şekillendirildiğinde yatıyor.

Bugün milletvekili adaylarının belirlenmesinde siyasi partilerin kendi tüzükleri doğrultusunda ön seçim, merkez yoklaması ve farklı yöntemleri kullanabilmesine imkân tanıyan bir hukuki düzenimiz var. Yani vatandaş çoğu zaman siyasi partilerin belirlediği listeler arasından tercih yapıyor. Cumhurbaşkanını ise 2014 yılından bu yana doğrudan halk seçiyor.

Burada sormamız gereken soru şu; Bir siyasi partinin üyesi, kendi partisinin milletvekili adayını belirlerken ne kadar söz sahibi? Bir ilçenin insanı, kendisini temsil edecek kişiyi belirleme sürecine ne kadar katılabiliyor? Adayların belirlenmesinde tabanın iradesi mi, yoksa merkez yönetimlerinin tercihleri mi daha etkili?

Seçmenin sandıkta tercih yapması elbette önemlidir. Ancak gerçek demokratik katılım, adaylar belirlendikten sonra başlamaz; adayların belirlenmesi sürecinde de kendisini göstermelidir.

Diğer taraftan, demokrasi yalnızca seçim kazanmak değildir. Seçimle gelen yönetim, seçim dönemleri arasında da halka hesap vermek zorundadır. Sandık, yönetenlere sınırsız yetki veren bir belge değil, belirli bir süre için verilmiş kamu yönetimi sorumluluğudur.

Ekonomiye bakalım. TÜİK’in 2025 Gelir Dağılımı İstatistikleri’nde, en yüksek gelir grubundaki yüzde 20’nin toplam gelirden aldığı pay yüzde 48, en düşük gelir grubundaki yüzde 20’nin aldığı pay ise yüzde 6,4 olarak açıklandı. Bu rakamlar, ekonomik adalet ve fırsat eşitliği tartışmasının neden önemli olduğunu gösteriyor.

Her dönemde toplumun bir kesimi ekonomik imkânlarını artırırken diğer kesimin geçim mücadelesinin ağırlaşması, yalnızca iktidarların değil, bütün siyasi sistemin üzerinde düşünmesi gereken bir konudur.

Peki çözüm nerede?

Öncelikle siyasi partiler kendi içlerinde demokrasiyi güçlendirmeli. Milletvekili adaylarının belirlenmesinde mümkün olduğunca üyelerin ve yerel teşkilatların iradesine başvurulmalı. Seçilen milletvekilleri yalnızca parti yönetimlerine değil, kendilerini seçen vatandaşlara da karşı sorumluluk taşımalı.

Siyasi iktidarlar vaatlerini ölçülebilir hedeflere dönüştürmeli. Muhalefet yalnızca eleştirmekle kalmayıp uygulanabilir alternatifler ortaya koymalı. Kamu kaynaklarının kullanımı şeffaf olmalı, liyakat esas alınmalı ve hukuk herkes için eşit uygulanmalı.

Çünkü demokrasi, yalnızca beş yılda bir sandığa gitmek değildir. Demokrasi; sorgulamak, denetlemek, hesap sormak ve gerektiğinde yönetimi değiştirebilme iradesini korumaktır.

Bugün belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur;

Biz gerçekten ülkeyi yönetecek insanları mı seçiyoruz, yoksa birilerinin bizim adımıza belirlediği seçeneklerden birini mi onaylıyoruz?

Unutmayalım; liderler gelir, liderler gider. Makamlar el değiştirir. Fakat devletin ve milletin geleceği kişilere bağlı kalmamalıdır.

Bir ülkede seçimler sadece koltukların sahibini değiştiriyorsa, vatandaşın hayatını değiştirecek demokratik irade henüz yeterince güçlenmemiş demektir.

Benim derdim kimin o koltukta oturduğu değil; o koltuğun kimin için ve hangi sorumlulukla kullanıldığıdır.

Çünkü sandığın gerçek anlamı, birilerini iktidara taşımaktan ibaret değildir. Sandığın gerçek anlamı, halkın kendi geleceği üzerinde söz sahibi olmasıdır.

Seçim Mi Yapıyoruz, Yoksa Önümüze Konulanı Onaylıyor Muyuz?