
Milas’ın geçmişine yalnızca kitaplarıyla değil, emeğiyle, araştırmalarıyla ve yaşadığı topraklara duyduğu sevgiyle iz bırakan bir isim…
Bazı insanlar yaşadıkları yerin tarihine yalnızca tanıklık etmez; o tarihin unutulmaması için çaba gösterir, araştırır, okur, yazar ve kendilerinden sonra gelecek kuşaklara bir şeyler bırakmaya çalışır. İhsan Küçüktaş da böyle isimlerden biriydi. Onu tanıyanlar için iyi bir dost, Ören için gönülden bağlı bir hemşehri, Milas içinse geçmişin izlerini sürmeye ömrünün önemli bir bölümünü adamış meraklı bir araştırmacıydı.
İhsan Küçüktaş’ın hayat hikâyesi, aslında biraz da insanın kendisini ait hissettiği yeri nasıl seçtiğinin hikâyesidir. 1 Mayıs 1944 tarihinde Kırşehir’de dünyaya geldi. Sekiz çocuklu bir ailenin en büyük evladıydı. Hayatının ilk yılları Kırşehir, Antakya ve Ankara gibi farklı şehirlerde geçti. Mesleği gereği Korkuteli, Söke, Nazilli ve Milas gibi yerlerde yaşadı. Bankacılık mesleğini sürdürdüğü yıllar boyunca farklı şehirlerde görev yaptı, insanlarla güçlü dostluklar kurdu. Emekli banka müdürü olarak meslek hayatını tamamladıktan sonra ise zamanının ve enerjisinin önemli bir bölümünü tarih araştırmalarına, okumaya ve yazmaya ayırdı.
Ancak ona nereli olduğunu sorduklarında verdiği cevap, hayatının bütün bu yolculuğunu özetleyen bir cümleydi Ben Örenliyim.
Kırşehir’de doğmuş, farklı şehirlerde yaşamıştı ama gönlünün yerleştiği yer Ören olmuştu. Bu bağlılık yalnızca bir yerleşim yerine duyulan sevgi değildi. Ören’in geçmişine, tarihine, insanlarına ve doğal güzelliklerine duyduğu derin bir ilginin ifadesiydi.

Ören’in geçmişine duyulan merak
Bugün Ören olarak bildiğimiz yerin antik çağdaki adı Keramos. Karya uygarlığının önemli yerleşimlerinden biri olan Keramos, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, Gökova Körfezi’nin kıyısında kendine özgü bir tarihsel ve kültürel birikim oluşturmuştu.
İhsan Küçüktaş’ın tarih merakı, işte bu toprakların geçmişine duyduğu ilgiden de besleniyordu. Onun için tarih, yalnızca kitaplarda okunan tarihlerden ve hükümdarların isimlerinden ibaret değildi. Yaşadığı coğrafyanın geçmişini anlamak, insanların nereden geldiğini, hangi kültürlerle karşılaştığını, nasıl yaşadığını ve bugünlere neleri taşıdığını araştırmak anlamına geliyordu.
Bu merakını kitaplara taşıdı. İlk önemli eserlerinden biri olan Mızrağın Ucundaki Altın Horoz Bir Keramos (Ören) Masalı, 2008 yılında Ören Belediyesi Yayınları tarafından yayımlandı. 114 sayfalık bu kitap, yazarın yaşadığı coğrafyayla kurduğu ilişkinin edebî bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
Kitabın başlığındaki altın horoz, okuyucuyu Keramos’un geçmişine doğru bir yolculuğa davet ederken, Küçüktaş’ın Ören’e duyduğu sevgiyi de hissettirir. Bir yerin tarihini anlatmak, aslında o yerin hafızasını korumak için de bir çabadır. Küçüktaş’ın ilk eserinde karşımıza çıkan yaklaşımın temelinde de bu düşünceyi görmek mümkündür.

Menteşe Beyliği’nden Anadolu tarihine uzanan bir araştırma yolculuğu
İhsan Küçüktaş’ın tarih araştırmaları zamanla Ören ve çevresinin sınırlarını aşarak Anadolu’nun daha geniş tarihsel dönemlerine uzandı. Özellikle Selçuklu dönemi ve Anadolu beylikleri üzerine yoğunlaştı.
Bu ilginin önemli bir ürünü, Sodra’nın Ağıtı Menteşe Oğulları Beyliği adlı eseriydi. İlk olarak 2010 yılında yayımlanan çalışma, daha sonraki yıllarda yeniden yayımlanarak okuyucularla buluştu.
Milas’ın simgelerinden biri olan Sodra Dağı’nın adını taşıyan eser, bölgenin tarihsel geçmişiyle Menteşe Beyliği dönemini buluşturan bir çalışma niteliği taşıyor.
Küçüktaş’ın tarih anlatısında yerel coğrafya ile büyük tarihsel olaylar arasında bir bağ kurma çabası dikkat çekiyor. Çünkü ona göre yaşadığımız yerin geçmişini anlamak için yalnızca bulunduğumuz şehrin sınırlarına bakmak yeterli değildi. Anadolu’nun siyasi, kültürel ve toplumsal değişimini de bilmek gerekiyordu.
Bu yaklaşım, 2018 yılında yayımlanan Kurdular M’ola Çadırları Çemen’e adlı kitabında da kendisini gösterdi.
Ozan Yayıncılık tarafından yayımlanan ve 240 sayfadan oluşan eser, 1230 yılında gerçekleşen Yassıçemen Savaşı’nı merkeze alıyor. Harzemşahlar, Anadolu Selçukluları ve dönemin farklı siyasi güçlerinin karşı karşıya geldiği bu tarihsel süreci ele alan kitap, okuyucuyu yalnızca savaşın taraflarını ve sonuçlarını öğrenmeye değil, Anadolu tarihinin karmaşık kimlik ilişkileri üzerine düşünmeye de çağırıyor.
Kitabın tanıtımında öne çıkan sorular oldukça anlamlı Kim kiminle savaştı Kim kazandı, kim kaybetti Tarihin farklı dönemlerinde karşı karşıya gelen toplulukların bugünkü kimliklerle ilişkisi nasıl okunmalı
Bu sorular, Küçüktaş’ın tarih araştırmalarına yalnızca geçmişte yaşananları sıralamak olarak bakmadığını, geçmiş üzerinden bugünü anlamaya da çalıştığını gösteriyor.

Kitapların ötesinde, elleriyle ürettiği tarih
İhsan Küçüktaş’ı farklı kılan özelliklerden biri de araştırma ve yazma faaliyetini yalnızca kitaplarla sınırlamamasıydı.
Evinin arkasında oluşturduğu küçük atölye, onun tarih merakının başka bir yüzünü ortaya koyuyordu. Burada Milas ve çevresindeki tarihî yapıların, eserlerin ve mekânların maketlerini hazırlıyordu.
Bu çalışmalar sıradan bir hobi olmanın ötesindeydi. Tarihî yapıların biçimlerini, mimari ayrıntılarını ve karakteristik özelliklerini dikkatle inceleyerek bunları küçük ölçekli modellere dönüştürüyordu. Her bir maket, sabır ve el becerisi kadar araştırma ve gözlem de gerektiriyordu.
Gümüşkesen Anıt Mezarı gibi Milas’ın önemli tarihî değerlerinin de bu çalışmalar arasında yer alması, onun yaşadığı kentin kültürel mirasına duyduğu ilgiyi somutlaştırıyordu.
Üstelik bu eserleri yalnızca kendisi için üretmiyordu. Hazırladığı maketlerin bir bölümünü herhangi bir karşılık beklemeden belediyelere ve ilgili kurumlara bağışladı. Böylece kişisel emeğiyle ortaya çıkardığı çalışmaların daha fazla insan tarafından görülmesine ve tanınmasına katkıda bulundu.
Bu yönüyle Küçüktaş’ın atölyesi, geçmişi küçük ölçekte yeniden kurduğu bir çalışma alanıydı. Belki de onun tarih anlayışını en iyi anlatan yerlerden biriydi Okumak, araştırmak, anlamak ve öğrendiklerini başkalarının da görebileceği bir esere dönüştürmek.

Bankacılıktan araştırmacılığa, insan ilişkilerinden dostluğa
İhsan Küçüktaş’ın yaşamında meslek hayatı ve araştırmacı kimliği kadar insan ilişkileri de önemli bir yer tutuyordu.
Farklı şehirlerde sürdürdüğü bankacılık görevi, ona çok sayıda insanla tanışma ve uzun yıllar devam eden dostluklar kurma fırsatı vermişti. Emekliliğinin ardından da bu ilişkilerini sürdürdü. Onu tanıyanların anlatımlarında öne çıkan ortak noktalardan biri, mütevazı kişiliği, insanlara karşı saygılı yaklaşımı ve dostluğa verdiği değerdi.
Yakın çevresinin aktardığı anılarda, özellikle tarih üzerine yaptığı sohbetlerin ve paylaşmayı sevdiği bilgilerin ayrı bir yeri vardı. Konuştuğu insanları okumaya, araştırmaya ve geçmişe daha yakından bakmaya teşvik eden bir tarafı bulunuyordu.
Üç kitabın arkasında yalnızca bir yazarın değil, uzun yıllar boyunca biriktirilmiş bir merakın, okuma alışkanlığının ve araştırma tutkusunun bulunduğunu görmek gerekiyor.
Geride kalan üç kitap ve bir kentin hafızası
İhsan Küçüktaş, 2 Haziran 2026 tarihinde hayatını kaybetti. Ardında ailesini, dostlarını, kendisini tanıyan insanları ve yaşadığı topraklara duyduğu sevgiyi yansıtan eserlerini bıraktı.
Yayımlanmış üç kitabı, onun tarih merakının farklı dönemlerini ve ilgi alanlarını bir araya getiriyor
– Mızrağın Ucundaki Altın Horoz Bir Keramos (Ören) Masalı – 2008
– Sodra’nın Ağıtı Menteşe Oğulları Beyliği – 2010
– Kurdular M’ola Çadırları Çemen’e – 2018

Bu eserleri birbirinden bağımsız kitaplar olarak görmek mümkün. Ancak birlikte değerlendirildiklerinde, Küçüktaş’ın yerel tarihten Anadolu tarihine uzanan araştırma yolculuğunun izlerini taşıyorlar.
Onun hayatından çıkarılabilecek en güzel sonuçlardan biri de kültürel mirasın korunmasının yalnızca akademisyenlerin, müzelerin veya resmî kurumların sorumluluğunda olmadığıdır. Bazen bir insanın kişisel merakı, yıllar boyunca sürdürdüğü okumaları, kendi imkânlarıyla hazırladığı bir maket veya yazdığı bir kitap da bir kentin hafızasına önemli katkılar sunabilir.
İhsan Küçüktaş, Ören’i yalnızca yaşadığı bir yer olarak görmedi. Onu araştırdı, geçmişini anlamaya çalıştı ve bu birikimi başkalarıyla paylaştı.
Bugün Gökova’nın kıyısında, Ören’in sokaklarında ve Sodra’nın gölgesinde dolaşırken geçmişin izlerini arayanlar için onun kitapları hâlâ birer başvuru kaynağı olmayı sürdürüyor.
Belki de bir insanın yaşadığı yere bırakabileceği en güzel miras, orayı kendisinden sonra gelecekler için biraz daha tanınır, biraz daha anlaşılır ve biraz daha değerli hâle getirmesidir.
İhsan Küçüktaş’ın Ören’e ve Milas’a bıraktığı miras da tam olarak böyle bir anlam taşıyor.
Çünkü bazı insanlar bir yerde yaşar, bazıları ise yaşadığı yere bir ömür bırakır. İhsan Küçüktaş, Ören’e bir ömür bırakanlardan biriydi.

