10/11
“Köy seyirlik Oyunları makalesinin devamı”
3-Kadınlar arasında, toplumsal bir olgu olan kız kaçırmak konusunu işleyen oyunlara da rastlamak mümkün. Ankara Kızılcahamam Akdoğan köyünde oynanan “Kız Kaçırma oyununda kızın kaçırılması, bulunması ve mahkemeye götürülmesi anlatılır.
4-Yeni evlenecek kızların ve annelerinin tercihlerini, çatışmalarını, evde kalmış kızların evlenme tutkularını işleyen oyunlar kadınlar arasında oldukça yaygın. Aksaray ile Konya Cihanbeyli İlçesi Karabağ köyündeki “Kirpi”, Su şehrindeki “Kaşların Karasına”, Çanakkale Biga’daki “Kezban Ana” oyunları genç kızın evleneceği erkeği tercih etmesini değişik şekillerde anlatan oyunlardır.
5-Törensel oyunlar az da olsa kadınlar arasında da oynanmaktadır. İnanıştan kaynaklanan törensel yanları ağır basan bu oyunlarda bolluk, bereket, üreme konulan işlenir. Adana köylerinde bulgur yapma zamanı yapılan “Yüz Boyama”, Diyarbakır Kuşluk bağı köyünde ilkbaharda sürü yaylaya gidince yapılan “Beri” törenleri bu gruba örnek olarak verilebilir.
6-Cinsel konuları işleyen oyunlar kadınlar arasında oynanan oyunların büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır. Bu oyunlarda en müstehcen sözler rahatlıkla kullanılmakla, hareketler ise; çimdik, birbirlerinin çeşitli yerlerini sıkma, öpme, sarılma şeklinde kendini göstermektedir. Tokat Yazıbağı köyünde oynanan “inekçi”, “emmi” oyunları, Kilis Kar- nebi köyünde oynanan “Komşunun Oğlu” oyunu bu tür konuları işleyen oyunlardır.
7-Bunların dışında sadece gülüp eğlenmek amacıyla oynanan oyunlarda bulunmaktadır. Eskişehir köylerinde oynanan “Tülbentçi”, Ankara köylerinde oynanan “Hortlak”, Tekirdağ’da oynanan “Arap” ve daha birçok oyun sadece eğlenmek amacıyla oynanan oyunlardır.
Hem kadınlar hem erkekler arasında oynanan oyunlara az da olsa rastlamak mümkün. Yozgat’ta oynanan “Kasnak” oyunu, Tokat Dasmana köyünde oynanan “Sığır Gütme”, Karadeniz yöresinde havalar bozuk gittiğinde güneş çıkması için yapılan “Kuçkuru” uygulaması, Edirne’de oynanan “Haydindik”, İzmir Seferihisar’da oynanan “Sarımsak Satma” oyunları hem erkekler hem kadınlar arasında oynanan oyunlardır.
Köy seyirlik oyunlarını, oynanışı sırasında müzik olup olmamasına göre de;
- a) Müzikli oyunlar
- b) Müziksiz oyunlar olarak iki grupta incelenmiştir.
Müzikli oynanan oyunlarda müzik, oyununun bölünmez bir parçası olarak işlev görmektedir.
Açık alanda oynanan oyunların çoğunluğu müzikle oynanmaktadır. İnanç kaynaklı olup bu amaçla oynanan “Yağmur Gelini”, “Yağmurcuk”, “Çiğdem Bayramı, Hatapıya gibi törensel uygulamalarda herhangi bir çalgı bulunmaz, ancak çocuklar gezerken ezgili bir şekilde maniler söylerler. Saya Gezme adı verilen oyunlar yörelere göre müzikli veya müziksiz oynanır. Çoğu yörelerde müziksiz oynanırken, Karaman; Sivas Koyulhisar, Yeşilyurt, Bahçe, Gökdere köylerinde oynanan “Saya Gezme”, Doğu Beyazıt’ta oynanan “Köse Gelin”, Ankara Çubuk Karadana’da oynanan “Koyun Yüzü” müzik eşliğinde oynanmaktadır. Müzikli oynanan oyunlarda genellikle davul, zurna, darbuka, tef, saz., gibi enstrümanlar kullanılmaktadır.
(Devamı gelecek makalemizdedir)
