8/11
“Köy seyirlik Oyunları makalesinin devamı”
5- Hikaye, masal ve tarihi olayları konu edinen oyunlar. Halk arasında anlatılan hikaye ve masallar ile tarihi olayların canlandırıldığı oyunlardır. Özellikle Keloğlan masalları dramatize edilen masallardandır. Ankara köyleri ile Niğde-Bor-Çukur kuyu köyünde oynanan “Keloğlan”, Ankara Beypazarı’nda oynanan “Sığırcı Keloğlan” oyunu bu türün örnekleridir. Halk arasında anlatılan masallarda, Kırşehir-Mucur Avcı köyünde oynanan “İlam Tirce Nicedir” adlı oyunda olduğu gibi, oyunlaştırman örneklerdendir.
Köroğlu hikayesinin kahramanı Köroğlu’nun yaşamı da birçok yöremizde oyunlaştırılmıştır. Kırşehir Çiçekdağ ve Kaman ilçelerinin köylerinde, İzmir Yakapınar köyünde, Kayseri Tomarza ilçesi Ahmezer köyü ile Pınarbaşı ilçesi Kalaylı köyünde “Köroğlu” adıyla oynanan oyunlar bu türden oyunlardır.
Tarihi olaylar, geçmişteki yaşanan sevinçli ya da üzüntülü olaylar, kahramanlıklar bazı yörelerimizde dramatize edilmiştir. Eskişehir köylerinde oynanan ve kurtuluş savaşını konu edinen “İstiklal Savaşı”, Güney Türkmen Oymakları arasında oynanan “Arap” oyunu bu türün örneklerinden tespit edilebilenlerdir.
6-Sağır-Dilsiz ve Şaka Oyunları sözden çok hareketlerle oynanan köy seyirlik oyunlardır. Olabildiğince ağır, yerine göre müstehcen şakalardan oluşan bu tür oy unlarda oynanan kişilerin şakayı kaldıran kişilerden olması göz önünde tutulur.
Sağır-Dilsiz oyunlarında konuşmama ve işitmeme ön plandadır. Köyde herkes oyunun özelliğini ve amacını bilir. Çankırı’da oynanan “Şamil ve Lal” oyununda yüzlerini karaya boyayan oyuncular hiç konuşmadan evleri gezerler, ev sahipleri yiyecek için geldiklerini bildiği için bulgur, yağ, yumurta, ceviz vb. yiyecekler verirler.
Elazığ Hankendi ve Akçakale köylerinde oynanan “Teke Oyununda”, teke kılığına bürünmüş kişi çalgı eşliğinde oynayarak kadının gönlünü yapmaya çalışır.
Şaka türü oyunlarda, oyunculardan bazılarına değişik şakalar yapılır. Örneğin Karaman Beydilli’de oynanan “Çıngılh Şıh”ta müftü şıhın müritlerince seccade ile lavaya kaldırılıp sokağa alılır. Maraş Türkoğlu Çobantepc köyünde oynanan “Kız Satma oyununda kızlar ellerinde sakladıkları unu kaynanalarının yüzüne sürerler.
Çorum, Erzurum, Ordu, Kırşehir, Adana, Yozgat, Karaman ve daha birçok ilimizde Tarla Sınırı, Sınır, Sınır Bölme, Sınırcılar, Sınırtaşı, Sınır Kavgası, Andaşı gibi adlarla oynanan oyunda, taş olan oyuncunun havaya kaldırılıp yere bırakılması, Tunceli Pertek Yöniköy’de oynanan “Oyini”, “baban Öldü” adlı oyunlarda bir oyuncunun üzerine su dökülmesi, Elazığ Sivrice’dc oynanan “Bostancı”, İçel Mut Yalnızcabağ’da oynanan “Eskici” oyunlarında sırta bağlanan oyuncuların dövülmesi veya Erzurum’daki “Oduncu Oyunu” ile Karaman Taşkale’deki “Sığır Gütme” oyununda olduğu gibi iğne batırılması bu şakalara örnek olarak verilebilir.
(Devamı gelecek makalemizde)
