Muğla’nın Milas ilçesine bağlı Çomakdağ Kızılağaç, 500 yıllık gelenekleri, rengarenk ipek kıyafetleri ve çiçekli başlıklarıyla yaşayan bir Yörük köyüdür. Beşparmak Dağları’nın yamacında konumlanan köy, geleneksel ahşap oymalı evleri ve asırlık düğün eğlenceleriyle meşhurdur.
Çomakdağ köyü Muğla’ya 80 km, Milas ilçesine 14 km mesafede, Beşparmak dağları üzerinde bir dağ köyüdür ve dar bir yoldan tırmanarak bu köye ulaşılır.
Köy girişinde bulunan bilgilendirme tabelasına göre Köy 500 yıl kadar önce Oğuz Türklerinin Onoklar boyu tarafından kurulmuş bir yörük köyü, 300 haneli köyde okur yazar oranı yüksek ve üniversite eğitimi görenlerin sayısı da oldukça fazla, köyde esas geçim kaynağı zeytincilik başta olmak üzere tarım ve hayvancılık, ipek böceği yetiştirilerek kıyafetleri için gerekli ipeği elde edip el tezgahlarında dokuma işini sürdürmeye çalışıyorlar.
Köy kadınları, günlük yaşamlarında bile rengarenk ipek şalvarlar giyer, başlarına taktıkları rengarenk çiçekli “çember” adı verilen örtülerle kültürü canlı tutarlar. Hatta erkeklerin de şapkalarına veya gömlek ceplerine çiçek taktığı görülür
Geleneksel Düğünler: Ünlü 3-4 günlük Çomakdağ düğünlerinde keşkek dövme, zeybek oyunları ve damadın eve girişinde kapıya yağ/bal sürme gibi yüzlerce yıllık ritüeller eksiksiz uygulanır
Köy evleri genellikle taş ve ahşaptan yapılmış olup, özellikle süslü ahşap tavan ve kapılarıyla dikkat çeker. Evlerin baca sayıları oda sayılarıyla eşittir. El Sanatları: Köyde el dokuması ipek kumaşlar ve yerel motifli geleneksel kıyafetler üreten ve satan yerel halkla karşılaşabilirsiniz.
Yaklaşık 500 yıllık gelenek ve göreneklerin yaşatıldığı, Muğla’nın Milas ilçesi köylerinden Çomakdağ Köyü özgün yapısını koruyabilmiş, olağan günlük yaşamın kadınların kılık kıyafetinde, düğünlerinde, taş evlerin ilginç bacaları ve süslü ahşap kapılarında, mutfaklarında pişen yemeklerinde yüzlerce yıllık geçmişle bağların koparılmadan sürdürülebildiği ender yerlerden biri. Köy birçok habere konu olmuş, fotoğraf turları ve kültürel turların rotaları arasına girmiştir. Köye her mevsim yerli ve yabancı turist akın akın gelmektedir.
Köyde yapacağınız gezide size rehberlik etmek isteyen çocuklar bulunuyor ve köyü gezerken size köyle ilgili bazı bilgileri aktarıyorlar. Köyde gezip görebileceğiniz tarihi eser ve mimari değere sahip fazla birşey yok, yakın zamanda yapılmış bazı evlerin bacaları ve ahşap kapı ve pencerelerin ilginç motifli süslemeleri, merdiven dayanarak çıkılan eve giriş kapıları az sayıda kalmış evde görülebiliyor.
Köyün içinde ipek kumaştan yapılmış ve rengarenk otantik kıyafetler giymiş kadın ve kız çocukları, başlarındaki çemperi denen ipek örtüye taktıkları çiçeklerle görebiliyorsunuz. Köyü ziyaret edenlere kendi yaptıkları yöresel köy kıyafeti giydirilmiş bez bebekler, boncuk işlemeli bileklikler, yemeniler ve yetiştirdikleri ve topladıkları ürünleri satan kadınların kıyafetleri ve başlarına taktıkları mevsim çiçekleri mutlaka ilginizi çekecektir. Hatta bazı erkeklerinde gömlek ceplerine veya şapkalarına çiçek taktığını da görebilirsiniz.
Beşparmak dağları eteklerinde; nakışlı ahşap oyma kapıları, ustasının marifetlerini sergilediği bacalarıyla taş Rum evleri, uçsuz bucaksız zeytin ağaçları, yemenisine fesleğenler, reyhanlar, mis gibi kokan çiçekler kondurmuş, ipek ve altının bir araya geldiği entarili kadınlarıyla ünlü köydür.
Bir söylentiye göre bu köy, 1. dünya savaşında Türkiye’ye iltica eden kuzey Avrupa kökenli insanlardan oluşmuştur. Milas yöresi ahalisinin genellikle esmer tenli olmalarına karşın bu köy insanlarının mavi gözlü ve sarışın olmaları, bu söylentinin gerçek olduğunu kanıtlamaktadır.
Çomakdağ kadınlarının ister düğün dernekte isterse gündelik hayatta hiç kafalarından çıkarmadıkları tuğra denilen başlıkları onlara ayrı bir güzellik katar. 33 adet altın, taka denilen başlığın üzerine tutturulur ve sakındırak adı verilen bir işlemeli parçayla boyundan aşağı sarkıtılır. Evlendikten sonra takılan tuğra bir daha asla çıkarılmazmış. Tuğranın üzerine ise rengarenk kumaşlardan yazma ya da kollu sarılır. Kollunun üzerine boncukların altına takılan 15 Osmanlı altını kıyafeti tamamlar. Osmanlı altınlarını sadece yeni gelinler takarmış. Bu altınları eskiden gelinler çocuğu olduğu zaman çıkarırmış, ama artık çocuğu olsun olmasın tüm evli kadınların tuğralarında bu altınlar bulunmaktadır.
Düğün gelenekleri de oldukça farklı ve renkli geçer. 4 gün 4 gece düğün organizasyonu yapılır.
Çomakdağ (Kızılağaç) köyü, köklü Oğuz-Türkmen geleneklerini ve Yörük kültürünü yaşatmasıyla bilinir. Bölgedeki Alevi köyleri arasında nadir ve özel bir yere sahip olan köyde, Alevi inancı, kültürü ve ritüelleri (Hızır Orucu, cemler ve lokma dağıtımları gibi) yoğun bir şekilde sürdürülmektedir.
Çomakdağ köyü Milas için ayrı bir turizm değeridir…
