(BÖLÜM 1)
Türkiye’de madencilik gelişmiş sanayi kollarından biridir. Türkiye madenler bakımından zengin bir ülkedir. Ayrıca bazı madenler bakımından dünyanın önemli ülkeleri arasındadır. Türkiye’nin madenlerinin tamamı henüz belirlenmemiştir. Maden arama çalışmaları hızla devam etmekte ve yeni maden yatakları bulunmaktadır.
Dünyadaki endüstriyel ham madde rezervinin %2,5’i; kömür rezervlerinin %1’i; jeotermal potansiyelinin %0,8’i ve metalik maden rezervlerinin %0,4’ü Türkiye’dedir. Dünyadaki yeri açısından en zengin maden: dünya rezervinin %72’sinin bulunduğu bor mineralleridir.
Ülke coğrafyasında jeolojik zaman çeşitliliği ve farklı coğrafi etkiler bulunması nedeniyle çeşit olarak zengin, rezerv olarak nispeten sınırlı durumdadır. Gezegende üretimi ve ticareti yapılan 90 türde maden ve mineralden 13’ü ekonomik ölçekte ülkede yer almaz. 22 maden rezervi yeterli ve ihraç edilir konumda; 28 maden türünde ise kısmen yeterli konumdadır. 27 maden ve mineralin rezervleri ve tenörleri, ekonomik madencilik için yetersizdir. Türkiye, madencilik açısından “kendine kısmen yeterli” olan ülkeler arasındadır.
Ülkede ekonomik şekilde var olan madenler: bor, barit, jips, lületaşı, mermer, diyatomit, perlit, manyezit, stronsiyum tuzları, sepiyolit, fluorit, kireçtaşı, ponza, sodyum sülfat, zeolit, profilit, kuvars-kuvarsit, linyit, feldspat, kayatuzu, olivin, dolomit, silis kumu, bentonit, trona, asbest, kalsit ve Zımpara taşı olarak sıralanabilir.
Bütün bunlara karşın yurdumuzda maden aramak için çalışan insanlarımızın, maden kazalarında hayatlarını kaybetmelerinin çokluğu karşısında, bugün kutlanmakta olan madenciler günü, bir yas günü olmaktadır. Bu kadar ölüm, bu kadar yarım kalan dava ve bu kadar unutulmuşluk varken, 4 Aralık gerçekten kutlanacak bir gün müdür.?
Dünya da maden ocaklarının çok olduğu Almanya’nın Bavyera bölgesinde maden ocaklarında kaybedilen can kayıpları, yurdumuza göre inanılmaz bir tarzda azdır. Bunun tek sebebi ise maden ocaklarımızda çalışmakta olan canlarımızın “can güvenliklerinin” gereğince yerine getirilmemekte olduğudur.
Her yıl 4 Aralık’ta kutlanan Dünya Madenciler Günü, zorlu ve çok tehlikeli koşullar altında çalışan maden emekçilerimizin fedakârlıklarını, cesaretini ve alın terini saygıyla andığımız anlamlı bir gündür. Madencilik; zorlu koşullarda, büyük bir fedakârlık ve emekle yürütülen, ülkemizin ekonomik kalkınmasına ve toplumsal refahına önemli katkılar sağlayan hayati bir meslektir. Bu nedenle madencilerimiz ülkemizin görünmez kahramanlardır. Ne var ki, sektörde yaşanan iş kazaları, can kayıpları ve yaralanmalar; 4 Aralık gününü bir kutlamadan ziyade, farkındalık ve anma günü hâline getirmiştir.
Gerçekleşen maden facialarının büyük bölümünde temel neden; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin mevzuata uygun şekilde ve eksiksiz olarak uygulanmaması, denetim mekanizmalarının yeterli etkinlikle işletilmemesidir. Bu acı tecrübeler, güvenlik kültürünün hayati önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Özellikle kaçak ve denetimsiz maden ocaklarında çalışan emekçilerimizin karşı karşıya olduğu riskler, sektörün en büyük sorunlarından biri olmayı sürdürmektedir.
Bu sebeple; iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin eksiksiz uygulanması, yasal düzenlemelerin caydırıcı yaptırımlarla güçlendirilmesi, çalışanların haklarının korunması ve ülke genelinde ortak bir iş sağlığı ve güvenliği kültürünün yerleşmesi, tüm ilgili tarafların önceliği olmalıdır. Bu sadece bir zorunluluk değil; aynı zamanda maden işçilerimizin can güvenliği, sektörün sürdürülebilirliği ve ülkemizin geleceği için bir gerekliliktir. Bu anlamlı gün vesilesiyle, maden kazalarında hayatını kaybeden tüm emekçi kardeşlerimizi rahmetle anıyor, madencilik sektöründe çalışan tüm işçilerimizin daha güvenli, sağlıklı ve huzurlu çalışma koşullarına kavuşmasını temenni ediyoruz.
25 Ekim’de Resmi Gazete’de yayımlanarak onaylanan 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na göre AKP, maden kanununda yapacağı değişiklikle maden arama faaliyetlerini “kamu yararına faaliyet” olarak tanımlamayı ve madencilik faaliyetlerini kolaylaştırarak vereceği maden ruhsatı sayısını artırmayı planlıyor. Resmi verilere göre 2008’den bu yana Türkiye genelinde 386 bin maden ruhsatı verildi. Uzmanlara göre planlanan mevzuat değişikliği ile atılacak adımlar, tarım alanları, meralar ve ormanların madenlere açılmasını hızlandıracak.
Devam edecek…
