Kurultay, Altay boylarında politik ve askeri kararların alındığı meclise verilen addır. .Eski Türklerde kurultaya “toy” adı verilmiştir. Günümüzde ise, hem Moğol hem de Türk topluluklarında parlamento veya seçimli toplantı anlamında kullanılmaktadır.
Bu terime ilk olarak Moğolların Gizli Tarihi’nin 282. paragrafında “Yeke Kurilta” (Yüce Kurultay) şeklinde rastlanmıştır. Moğollarda kağanın başa geçmesi için kurultay toplanır ve kurultayda alınan kararlar uyarınca izlenen bir prosedür gereği kağanlık için cülus töreni yapılırdı. 15. yüzyılda yaşayan Alman gezgin Johann Schiltberger, bir Türk-Moğol devleti olan Altın Orda Devleti kurultayındaki bir taç giyme törenini şu şekilde anlatmıştır:
“Onlar, kağanı seçtikten sonra; onu alıp beyaz bir keçenin üzerine oturttular. Bu beyaz keçe içerisinde onu üç kez havaya doğru yükselttiler. Daha sonra onu yukarı kaldırıp çadırına taşıdılar. Orada kendisini tahtına oturttular. Yeni kağanın eline altın bir kılıç verdiler. Daha sonra kağana, töreye sadık kalacağına dair yemin ettirdiler.”
Bugün modern Rusçada “amaçsızca boş boş dolanmak” anlamında kullanılan “кутерьма” (kuter’ma) kelimesi de bu dönemdeki törenlerin adından ortaya çıkmıştır. (Kutarmak: Kağana kut yetkisini vermek)
Devlet erkânındaki önemli atamalar, rütbelendirmeler ve siyasi-askerî kararlar, kurultaylarda alınmıştır. Askerî seferlere, savaşlara ve barışlara da burada karar verilmiştir. Örneğin Cengiz Han’ın kağanlığı 1206’da düzenlenen Moğol Kurultayı’nda ilan edilmiştir. Bunun yanında Moğol devlet kültüründe büyük kurultayın altında olan ve genellikle gündelik devlet meselelerinin görüşüldüğü, daha önemsiz kurultaylar da kurulmuştur.
Moğol gelenekleri uyarınca Moğol boylarının başlarındaki beyler kurultaya katılma yetkisine sahiptir. Bir Moğol kağanı öldüğünde ve yeni kağan seçileceği zaman, ordu seferde dahi olsa seferdeki beyler geri dönerek kurultaya katılmak zorundadır. Nitekim, 1241’de Viyana eteklerine kadar gelen Moğol ordusu, Moğol kağanı Ögeday’ın ölümü üzerine başkente geri dönmüştür. Yine, 1259’da Möngke’nin ölümü üzerine Moğol ordusu Suriye’den çekilmiş ve Memlûkler ile yaptığı savaşı sonlandırmıştır.
Bugün Altay uluslarından olan Moğollar ve Türkler arasında bu eski yasama organının adı hâlâ yaşatılmaktadır. Ancak günümüzde sadece bir yasama organı anlamında kullanılmayan kurultay kelimeleri başlıca parlamento, kongre, konferans ve özellikle Türkiye’de siyasi partilerin seçimli genel kurulları anlamlarıyla kullanılmaktadır.
Bugün Türk halklarında farklı anlamlarda kurultay kelimesinin kullanıldığı görülmektedir: Dünya Başkurtlar Kurultayı, Dünya Uygur Kurultayı, Kırım Tatar Kurultayı vb. Modern Moğollarda ise millî meclisin adı “Ulsın Ik Kural” (Улсын Их Хурал)’dır. Kurultay kelimesini kurultáj biçiminde yaşatan bir başka millet ise Macarlardır.
Yurdumuzda kurultay yapılmasını CHP sinin parti başkanı seçilmesi için kullanılmaktadır. CHP genel başkanının kımin olması gerektiği ve bu başkanın seçilmesinin ancak parti içinde yapılması düşünülmektedir.
Halen partinin başında olan Kılıçlaroğlu’nun iktidar tarafından başkanlığa getirildiği öne sürülmektedir.
CHP Ankara Gönüllüler Platformu, olağanüstü kurultay çağrısında bulunmuştur… Platformun Kurucu Başkanı Müslüm Cankurtaran, “Hiç kimse örgütün iradesinden daha büyük değildir. Bu nedenle buradan güçlü bir çağrıda bulunuyoruz: Acil olağanüstü kurultay istiyoruz. Üye konuşsun, örgüt karar versin; kurultaydan çıkacak sonuca peşinen saygılı olduğumuzu da ilan ediyoruz” ifadelerini kullandı.
CHP Ankara Gönüllüler Platformu bileşenleri ve bazı CHP üyeleri, parti Genel Merkezi önünde olağanüstü kurultay talebiyle basın açıklaması yaptı. Platform üyeleri, “Kurultay istiyoruz” sloganları eşliğinde Genel Merkez önünde toplanırken, ellerinde “Örgütün sesine kulak verin”, “Birlikteyiz, kararlıyız” ile “Demokrasi örgütten başlar” yazılı dövizleri taşıdı.
CHP Ankara Gönüllüler Platformu Kurucu Başkanı Müslüm Cankurtaran, yaptığı açıklamada, siyasi bir talebin ötesinde parti demokrasisine sahip çıkmak adına toplandıklarını belirtti.
Cankurtaran, şu ifadeleri kullandı:
“Bizler Cumhuriyet Halk Partisi’nin üyeleri, gönüllüleri ve emekçileri olarak partimizin kuruluş değerlerine bağlı, halkın iradesini her şeyin üzerinde gören insanlar olarak sesimizi duyurmak istiyoruz. Cumhuriyet Halk Partisi sıradan bir siyasi parti değildir. Cumhuriyet Halk Partisi Kuvay-ı Milliye ruhunun, Cumhuriyet değerlerinin, demokrasinin, laikliğin, sosyal adaletin ve halk egemenliğinin taşıyıcısıdır. Bu büyük çınarın gerçek gücü makamdan değil, örgüttendir. Bu partinin gerçek sahipleri seçimden seçime değil, her gün mücadele verenlerdir. Hiç kimse örgütün iradesinden daha büyük değildir. Hiçbir makam, hiçbir unvan, hiçbir kişisel hesap örgütün ortak aklının ve demokrasi iradesinin önüne geçemez.”
“Üyemiz konuşuyor, örgütümüz konuşuyor, partimize gönül veren insanlar konuşuyor. Bizler de diyoruz ki bu ses duyulmalı, bu kaygılar görülmelidir. Bizler ayrışmadan değil, birleşmeden yanayız. Bizler kavganın değil, örgüt demokrasinin yanındayız. Bu nedenle buradan güçlü bir çağrıda bulunuyoruz: Acil olağanüstü kurultay istiyoruz. Çünkü kurultay, Cumhuriyet Halk Partisi’nin en yüksek karar organıdır. Kurultay, tartışmanın son bulmasının ve örgütün sözünün belirleyici olmasının yoludur. Bizler kurultaydan çıkacak sonuca saygılı olduğumuzu da ilan ediyoruz. Kurultayda delegelerin özgür iradeyle seçeceği genel başkan, bizim genel başkanımız olacaktır. Çünkü bizim mücadelemiz kişiler için değil, ilkeler içindir. Bizim mücadelemiz makamlar için değil, demokrasi içindir.”
Bu düşünce ve temenniler ile Türkiye, yapılacak olan kurultayı, ve bu kurultay sonunda seçilecek olan CHP genel başkanının kim olacağı merakındadır.
