3/4
Geçen makalenin devamı
Baba; şefkati ve sevgiyi ihmal eder; baskı ve şiddete yönelirse bu otorite evlat tarafından “baba boyunduruğu” olarak görülebilir ve özellikle yeni evlenen oğulların “Baba ocağı”nı terk etmesiyle sonuçlanan çatışmalara yol açabilir. Böylece “Âdembaba gibi” ortada kalıp bir yorgan ve bir döşekten oluşan mitiliyle baba ocağını terk eden çocuklar, halk arasında “Baba kovgunu” olarak adlandırılır.
Babası Karahan’ın Oğuz Han; Dirse Han’ın da Boğaç Han ile kavgası, Freud okulunda Oidipus Kompleksi olarak adlandırılan “baba-oğul çatışması” için örnek oluşturur mu bilmiyorum ama ataların “babayla oğlanın pabucu bir olunca evde kavga eksik olmaz” sözünün bir tecrübeyi yansıttığı açıktır.
Baba-oğul çatışmasında en dramatik anlatımlarından birisi de ataların “Baba oğula bağ bağışlamış; oğul babaya bir salkım üzümü vermemiş” veya “Baba dokuz oğul büyütmüş; dokuz oğul bir babaya bakmamış” sözlerinde karşımıza çıkar ki bunu Psikanalizin pek sevdiği “Denk pabuçların iktidar kavgası”ndan çok “Hayırsız evlat” motifi ile ilişkilendirmek gerekir. Atalar “İyi evlat babayı vezir, kötü evlat rezil eder” sözünü böylesi durumları da hesaba katarak söylemiş olmalıdır.
Destansı anlatılardaki baba-oğul çatışmasının aksine masalsı anlatılarda daha çok “Baba-kız” uyumu karşımıza çıkar. Üvey annelerin kötülükleri yüzünden babalarından zarar gören Nardaniye Hanım, Pamuk Prenses gibiler bir yana, verdikleri siparişi unutan babalara kızların masallardaki en ağır bedduası unutulanı hatırlamalarını ve dönüp almalarını telkin eden “arkan aydınlık, önün karanlık olsun” şeklindedir.
Günümüzde okula gitmeyen, bir işi olmayan gençlere “Ev genci” denilmektedir. Bu durum eskiden Türkçede “Baba eline bakmak” olarak ifade edilir ve daha çok haylaz ve tembellere yönelik bir eleştiri olarak kullanılırdı. Günümüzde ataların “Babanın sanatı oğula mirastır” öğüdünü tutarak “Baba mesleği”ni sürdürenlerin geleneği yaşatırken işsizlik sorununa da çere olduklarını unutmamak gerekir.
(Devam edecek…)
