8/11
(Geçen makalenin devamı)
Van’da Köşegeldi Şenliği
Koç Katımı’ndan 100 gün sonra düzenlenen eğlencelerdir. Köşegeldi sakallı, başı takkeli, eli yüzü unla ya da kömürle boyanmış, garip giysili bir kişidir. Gece yarısı bastonuyla teneke çalarak evleri dolaşır, yağ, yumurta, un, şeker gibi yiyecekler toplarlar. Toplananlar ertesi günü çobanlara dağıtılır. Çobanlar bunlarla bir eğlence düzenleyerek türküler söyleyip dans ederek çeşitli oyunlar oynarlar.
Van’da Köse Oyunu
Köse Oyunu, Van çevresindeki köylerde her yıl 20 Şubat’ta yapılır. Bu oyunun köylerde halk üzerinde bıraktığı manevî etkiler vardır. Altı ayı yaz, altı ayı kıs olarak geçen bu bölgede 60 gün. 20 Aralık – 20 Şubat arası soğukların en şiddetli zamanıdır. Bu dönem evden çıkmama anlatına gelen bir çeşit çile doldurmadır. Köse Oyunu başlayınca yerel deyişle “köse çıkınca” artık şiddetli Boğukların sonu gelmiş ve koyunlar da yavaş yavaş kuzulamaya başlamışlardır.
Köse Oyunu için köyden bu işi becerecek dört delikanlı seçilir. Bunlardan biri bey, diğeri beyin hanımı ve diğer ikisi de tefçidir. Bu oyuncuların makyajlarını o köyün gün görmüş yaşlıları yapar Beye vahşi hayvan postundan bir ceket giydirilir, başına keçeden yapılmış bir külah ve beyaz yünden sakal takılır, yüzüne buğday unundan pudra sürülür. Arkadan posta kuyruk olarak bir tilki kuyruğu takılır. Koltuğunda eski bir süpürge. pırtıklarında da ziller vardır. Beyin hanımı olacak ikinci delikanlıya da etekleri fırfırlı bir entari giydirilir. Başına, çevresine paralar dikilmiş bir kofi geçirilir. Kirpik ve kaşlar sürme ile boyanır. Yüzüne kirgan sürülür. Bunun da parmaklarında ziller vardır. Diğer iki delikanlı kurt, tilki, çakal gibi kılıklara bürünmüş tefçidirler. Bunlara daha önceden avlanan ve özellikle Köse Oyunu için saklanan kurt derisi ve kafası takılır, Böylece Köse Oyununu sürdürecek oyuncular hazırlanır.
Gecenin belirsiz bir saatinde bu oyuncular hep birlikte köyün evlerini gezmeye başlar, tefçiler tef çalar. Bey ve hanım karşılıklı oynarlar. Köse kimin evine ilk defa girerse o yıl o evin içine zahire bereketi gelir inancına dayanarak eve ilk gelen oyunculara ev sahibi çörek, yağ, un, para gibi armağanlar verir. Böylece bu oyun bölgenin her köyünde aynı zatında yapılmaya başlar ve koyun tün evleri sırayla gezilir. Oyuncular oynar, seyredenler ve köylü neşelenir ve çoğu kez oyun heyecanlanır, kızışır. Bu arada beyin hanımını kaçırıp saklayanlar da olur, bey bundan çok üzülür, oturur ağlar ve oyun da biter.
(Devamı gelecek sayıda)
