Türkiye’de mizahın ve karikatür sanatının geçmişten bugüne uzanan serüveni, sayısız usta kalemin emeğiyle şekillendi. Bu yolculukta, yerelden ulusala uzanan üretimleriyle dikkat çeken isimlerden biri de karikatürist Murat İlhan. Samsun’un Çarşamba ilçesinden başlayıp Türkiye’nin farklı gazete ve dergilerine uzanan sanat hayatında, hem gündelik yaşamın içinden beslenen çizgileriyle hem de toplumsal olaylara getirdiği eleştirel bakışla kendine özgü bir yer edindi.
Yaklaşık 44 yıldır aralıksız olarak karikatür üreten İlhan, mizahın gücünü yalnızca güldürmek için değil, düşündürmek ve topluma ayna tutmak için kullanan sanatçılardan biri. İlk çizimlerinin Gırgır gibi dönemin efsane dergilerinden birinde yayımlanmasıyla başlayan bu yolculuk, yıllar içinde albümlere, yarışmalara ve sayısız yayına uzandı. Biz de Murat İlhan ile sanat yaşamını, ilham kaynaklarını ve geleceğe dair hedeflerini konuştuk.
– Kısaca sizi tanıyabilir miyiz?
1959 yılında Samsun’un Çarşamba ilçesinde doğdum. 1982 yılından itibaren karikatür çizmeye başladım. İlk çalışmam aynı yıl Gırgır mizah dergisinde yayımlandı. Daha sonra birçok yayın organında karikatürlerim yer aldı. 1986 yılında yarışmalara katılmaya başladım. 1991’de ilk albümüm “Bir Varmış Bin Yokmuş”, 2018’de ise ikinci albümüm “İlhantoloji” yayımlandı. Samsun’da çeşitli gazetelerde mizah köşeleri hazırladım.
– Karikatüre yönelmeniz nasıl oldu?
Çocukluk yıllarımda resimle ilgileniyordum, aynı zamanda mizah dergileri okuyordum. Özellikle Gırgır dergisinin “Çiçeği Burnunda Karikatürcüler” köşesi beni çok etkiledi. Denemelerimi gönderdim ve yayımlandı. O heyecanla karikatüre daha çok yöneldim ve yaklaşık 44 yıldır aralıksız çiziyorum.
– Çalışmalarınızın yayımlanma süreci ve üretim motivasyonunuz nasıldı?
Çizimlerim farklı dergi ve gazetelerde yayımlandı. Katıldığım yarışmalarda ödüller kazandıkça üretme isteğim arttı ve sürekli çizmeye devam ettim.
– Sizi en çok etkileyen, iz bırakan çalışmalarınız hangileri oldu?
Kendi yaşamımdan, yani hayatın içinden çıkan karikatürlerimin daha etkili olduğunu düşünüyorum. Okuyucuyla en güçlü bağı onlar kurdu.
– Turhan Selçuk Karikatür Yarışması hakkında ne düşünüyorsunuz?
Çalışmalarım arasında yöresel karikatürler de bulunuyor. Özellikle Ege illerinde düzenlenen ve turizm, kültür gibi yerel değerlerin işlendiği yarışmalar önemli. Bu noktada Turhan Selçuk adına düzenlenen yarışmalar bizim için çok kıymetli; bu değerlere olumsuz bakmak mümkün değil.
– Sanat sizin için ne ifade ediyor?
Sanatın insanı iyileştiren bir yönü var. Asıl işimin dışında benim için dinlendirici bir alan. Çizdiğim karikatürleri insanlarla paylaştığımda, ister sergi olsun ister sosyal medya, aldığım olumlu geri dönüşler beni çok mutlu ediyor.
– Sanatçının toplumdaki rolü hakkında ne düşünüyorsunuz?
Sanatın hangi dalı olursa olsun, sanatçının topluma bir şey katma sorumluluğu vardır. Sanatçı, halkın her zaman bir adım önünde olmalıdır.
– Gelecek projeleriniz var mı?
Aklımda birçok proje var ancak hayata geçirmek için maddi destek gerekiyor. Özellikle üçüncü bir albüm yayımlamak istiyorum. 1980, 1990, 2000 ve 2010’lu yılların Türkiye siyasetini çizdiğim karikatürleri bir araya getirerek, o dönemlerin politik atmosferini hatırlatacak bir çalışma hazırlamak en büyük hedeflerimden biri. Şu an ise yarışmalara katılarak ve sosyal medyada paylaşım yaparak üretmeye devam ediyorum.
