7/11
(Geçen makalenin devamı)
Kars’ta Koyun Yüzü Şenliği
KYaz başlarında Koç Katımından 100 gün sonra sıkıntılı kış günlerinin geride kalığı, sürünün o yılki durumunun belirginleşmesi Koyun Yüzü Şen1ikleri’yle süslenir. Koç Katımından sonra herkes 100 gün sayar ve çobanlar toplanarak eğlence düzenlerler.
Aralarından ikisi kadın kılıcına girerek köye iner. Çeşitli çalgılar eşliğinde türküler söylenip oyunlar oynanırken kadın kılığındaki çobanlar evin oğluna, eş ya da hanımına kuma geldiklerini söyleyerek kilere girip sandıkları açmaya çalışırlar.
Kimi zaman da evin erkeğine cilve yaparak Bezdirmeden ellerinde «akladıkları iğneleri batırırlar. Bu taşkınlıkları önlemek için erkekler para ve sigara, kadınlar da yağ, bulgur ve çorap gibi armağanlar vererek çobanları ağırlamaya çalışırlar.
100 gün içinde hangi koyunun kısır, hangi koyunun gebe olduğu anlaşıldığından sürü sahipleri düzenlenen eğlencelerde çobanları ödüllendirirler.
Erzincan’da Saya
Gezme ve Ayı Oyunu
Çobanlar tarafından Şubat ayında yapılan Saya Gezme’nin gayesi mal ve davarın yavrulamasını müjdelemek, Allah’tan bolluk ve bereket dilemektir. Saya gezeceği akşam kulaktan kulağa hazırlığı yapıldığı duyulur, çobanlar kendi aralarında görev bölümü yaparak ona göre hazırlanırlar. Birisi Ayı olur. Başına bir koyun postu geçirir, Sırtına içine ot doldurulmuş, beli kamburlaştırılmış bir kaput giydirilmiştir. Eline kuvvetlice bir sopa verilir. Yüzü tanınmasın diye baca kurumu ile boyanır. Ayının görevi gelini korumak, geline sahip çıkmak, dans etmek ve bayılmaktır. Bayıldığı an gelin gelir, başı üzerinde hafif bir çömelme hareketi yapar ve bu anda bayılmış olan Ayı dirilir Gelin, gelin elbiseleri giymiş, çarşafa bürünmüş bir erkektir. El inde çuvaldız vardır. Deve merdivenden yapılır. Merdiven altına adamlar girer, üstü çullarla örtülür, öküz kafası geçirilerek deveye benzer bir şekil verilir. bu arada evleri gezme sırasında deveci türküleri ve diğer yöresel türküler söylenir. Dağdaki çoban hayatını canlandıran bağrışmalar, haykırışlar duyulur. Eline bir süzgeç almış olan bir çoban Geyik rolünü üstlenir. Süzgece bir orak geçirilir ve çobanın elinde sallandıkça şıkırdar Ritmik seslerle sayacılara eşlik eder. Sayacıları oynatan evlerde fırsattan yararlanarak basına tavuk teleği takılmış halde kümeslerden tavuk çalar. Tavuk çalmak bugün için mubahtır. Yağcı elinde bir bakır bakraçla yağ toplar. Sayacıların dans yapması şırasında fırsat bulursa küleklerle yağ çalar. Uncu ve Bulgurcu, omuzlarında iki gözlü heybelerle dolaştıkları evlerden un ve bulgur toplarlar. Köyü akşamın alacakaranlığından horoz ötümüne kadar gezerler. Topladıkları malzemelerle bulgur pilavı pişirirler. Yağı biraz bol kattıkları pilavı iştahla yerlerken bu tekerlemeyi söylerler “Say say sayadan, Yılan aktı kayadan, Ne kaldı ne kaldı, 111 gün kaldı, Geri kalan yiyecek maddelerini şehirde satarak parayı aralarında paylaşırlar. Böylece Saya Gezmesi sona erer.
(Devamı gelecek sayıda)
