6/11
(Geçen makalenin devamı)
Kars’ta Koç Katımı Şenliği
Kars yöresinin en eski geleneklerinden biri olan Koç Katımı, yörenin takviminde de önemli yer tutmuştur. Çobanlar, yanaşmalar ona göre hesap yılını konuşur ve anlaşırlar. Kars ve Kağızman yörelerinde Ekim ayının son haftası ile Kasım ayının ilk haftası koç günleri olarak tanınır. Yaylalarda koyunculuk yapanlar, koçu erken katıp koyunun ilkbaharda otlağa çıkmadan doğmacını hesaba katarlar. Gün olarak Cuma ve Pazartesi günlerinin hayırlı olduğuna inanılır.
Katım günü yaklaştıkça koç sahiplerinde de bazı hazırlıklar başlar. Koçları süslemek için valalar, koyunlar süslemek için de boyalar alınır. Evin kızı, gelini “koç bebeği ” denilen renkli örgü ve «üsleri hazırlamaya başlamış olurlar. Koçların boynuzlarına ve boyunlarına takılacak meyveleri iplere dizerler.
Köyde pigârlar (bir sürüyü meydana getirmek için birleşen koyun sahipleri) toplanıp Koç Katımı’nı ve o yılkı sürü idaresini konuşup anlaşırlar. Köy genellikle belli bir yerde koçu katmaya karar verirler. 0 gün koyun sahipleri pişirdikleri yemeklerle süsledikleri koçları sabahın erken saatinde katım yerine götürürler.
Koçlar götürülürken bazı inanışların da yerine getirilmesine son derece dikkat edilir. Koçlar evden çıkarılmadan önce koça erkek çocuk bindirilirse, o yıl doğacak kuzular erkek, kız çocuğu bindirilirse dişi doğarlar. Eve ilk gelen gelin koça bindirilirse ilk çocuğu erkek olur. Koçlar katım yerine götürülürken aniden yol üzerine erkek veya kadın çıkarsa o yılın kuzularının yol üzerine çıkan kimsenin cinsiyetine göre doğacağına inanılır. Sürüye ilk katılan koç siyah koyunla ilgilenirse o yılın kışı hafif geçer, beyaz koyunla ilgilenirse kar erken yağar ve kış çok şiddetli geçer. Yolda gebe kadına rastlanırsa o yıl koyunların çoğunlukla ikiz doğacağına inanılır.
Koç Katımı günü köyün en neşeli günlerinden biridir. Katım için koçları götürenler silâh atarlar, oyunlar oynarlar, türküler söyleyip tekbir getirirler.
Koyun sürüleri ile ilgili bazı törelere de son derece dikkat edilir. Yürüyen koyun sürüsünü ikiye bölüp sürü içerisinden boş kap (kova, bakraç vb) ile geçmek ve doğum (döl) günlerinde evden tuz, ateş gibi şeylerin dışarıya verilmesi günah sayılır.
(Devamı gelecek sayıda)
