2. Bölüm
(Geçen makaleden devam)
İkinci temel duruşa Türkçe’de Etkinim duruşu denilmektedir. Etkili, etkin olma duruşu, Etkinim, edilgen kalarak da sağlanabilir
Duruş kavramı kendi içinde dört bileşene sahiptir:
1. Bakış, 2.Tavır, 3.Tutum, 4.Zihniyet.
Bakış, duruşun eşiğidir. Bakarsınız, bakışınızı içselleştiremediğinizde, beden, duygu, akıl, çevre bütünlüğü kurulamadığında, “bakarsınız” yalnızca. Bakışın içselleştirilmesi tavrı oluşturur. Tavır, henüz edim haline gelmemiş, fiiliyata geçmemiş, ortaya çıkmamış, bilincine bir açıdan varılmamış, duruştur. Tavrın, tutum haline gelmesiyle duruş belirgin olur, bilinç kazanır, dış dünyaya yansır. Tavır “gizli”, “örtük” olabilir ama, tutum ortada olandır. Ortada olan tutumun toplumsallaşıp, kültüre kazandırılması ile zihniyet oluşur. Zihniyet, toplum içinde, tarih boyunca çerçeveler oluşturur. Bu zihniyet çerçeveleri bireylerin duruşlarının sınırlarını oluşturur. O kültürde ya da o toplumda olanak keşfinin ufkunu belirler. İnsanın erken tarihinde zihniyet çerçeveleri çoğunlukla yapım ve etkinim duruşlarını içeriyordu, Duruşların oluşturduğu zihniyet çerçeveleri, yaşam biçimlerini belirliyordu. Yapım, etkinim duruşlarıyla Zihniyet çerçevesini oluşturan insan, güven gereksinimini giderecek olanakları keşfe yarayan duruşu edinmek durumundaydı. Bu duruşa inan duruşu denilmektedir. İnan, iman, itikad olarak karşılanabilir. Bu üçüncü duruş, inanma, güvenme duruşudur. Bir açıdan dinin kaynağıdır. İnan duruşunun gerçekleştirilemeyişi insanda büyük sorunlara yol açabilir. İnan duruşunun ortaya çıkış biçimlerinden olan güven, insanın yeryüzünde varoluşu için olmazsa olmaz bir gerekliliktir. Yapım, Etkinim, iman duruşları, uygun koşullar altında, insanlık tarihini etkileyen dönüşüm duruşunu ortaya çıkardı. İnsanın gerçekliği anlayıp, kavramasına, kuram oluşturmasına olanak sağlayan bu duruş, Halk Bilimsel düşünmenin, araştırmanın çekirdeğini de dönüşüm duruşunu oluşturmuştur. Bu düşünüm duruşu, deney ve gözlem yapmayı, felsefece irdelemeyi de içine almaktadır. Öyleyse, zihniyet yapım, etkinim, iman duruşlarının oluşturduğu çerçeveleriyle etkileşim içinde, düşünüm duruşu gelişmiştir. Düşünüm, yaşam, insan karakteri, eylemlerinin üzerindedir. Bir arada varolan insan, varoluşunun sorunları üzerine düşündüğünde, bir aradalığın zorunlu kıldığı duruşu, davranışları, eylemleri gerçekleştirdi. Özellikle iman duruşu ile yakınlığı içinde etik duruş oluştu. Etik duruş, eylemleri, bu eylemlerin dayandığı değerleri, değerlere kendini adamayı, saygıyı içermektedir. Altıncı duruş, insanın güzel karşısında, güzellikler karşısında duruşudur. Estetik duruş, güzele yönelmeye, güzeli anlatmaya yöneliktir. Yaşanana, yapım, etkinim, inan, düşünüm, etik duruşlarının dışında yaklaşan, onu “sanat”la anlatmaya, anlamaya çabalayan Anlatım duruşudur. Başlarda yapım duruşuyla çok yakındı Zamanla yapım duruşu, etkinim duruşunun etkisiyle, insanı güç elde etme peşinde koşturdu. Anlatım duruşu, duruşlar içinde çok az insanın gerçekleştirebildiği bir duruştur.
Devamı gelecek makalemizdedir…
