(Bölüm 1)
Türkiye’de denizdeki kültür balığı üretimi ilk kez Milas kıyılarında başlamıştır. Ülkemizdeki kültür balığı üretiminin yaklaşık %70 i, Muğla kıyılarında yapılmaktadır. Kültür balıkçılığının Muğla’da en yaygın olduğu yer ise Milas kıyılarıdır.
Kültür balıkçılığı yalnızca havuzda balık üretimi düzeyinde kalmamış zamanla yumurtadan yavru balık üretme amaçlı olarak haçere tesislerini, balık yemi fabrikalarını, balık ağı bakım ve onarım tesislerini, balık havuzlarının denizde bilgisayar aracılığıyla otomatik şekilde yemlenmesini sağlayan “barç” denen teknelerin yapım sanayini de beraberinde getirmiştir.
Ayrıca üretilen balıkların yarı işlenmiş, işlenmiş veya hazır yemek haline getirilmiş bir şekilde işlenmesi, paketlenmesi gibi yan üretim kolları da oluşmuştur. Milas’ta denizdeki kültür balıkçılığı tesislerinin yanı sıra Güllük Dalyanı yakınlarında, Ekinambarı ve Yaşyer Ovası’nda toprak havuzlarda da kültür balıkçılığı yapılmakta, derin kuyulardan çekilen tuzlu sularla çipura ve levrek gibi balıkların üretimi yapılmaktadır. Ancak bu tür işletmelerin kuyulardan çektikleri sulardan Özel İdare tarafından harç alınmak istenmekte, havuzlardaki suyun oksijen olarak zenginleştirilebilmesi için sürekli olarak elektrik enerjisi kullanılması maliyeti arttırmaktadır.
Türkiye’deki işsizlik, yetersiz beslenme, beslenmede protein açığı gibi etkenler nedeniyle kültür balıkçılığı özellikle desteklenmesi gereken bir iş koludur. Ancak bununla birlikte kültür balıkçılığı tesislerinin oluşturduğu çevre sorunlarına da dikkat etmek ve gerekli önlemlerin alınmasını da mutlaka sağlanması gerekmektedir.
Milas’ta balık üretim çiftliklerinin 71 tanesi denizde, yüzer havuz şeklindedir. Karadaki toprak havuzlardaki balık üretim çiftliği sayısı ise 150’dir. Ayrıca 3 tane de alabalık üretim tesisi vardır. Milas’tan 2012 yılında 20.000 ton balık ihracatı yapılmış ve karşılığında 145 milyon dolar gelir sağlanmıştır. 2013 yılının ilk altı aylık döneminde ise 10.799.564 kg. balık ihraç edilmiştir.
Türkiye, balıkçılık üretiminin büyük bir kısmını avcılık yoluyla denizlerden sağlamaktadır. Ancak aşırı ve bilinçsiz avcılık, alt yapı eksikliği ve çevre kirliliği gibi nedenlerle avcılık yoluyla sağlanan üretimde dalgalanmalar yaşanmakta, ilerleyen yıllarda da üretim miktarında artışlar olması beklenmemektedir. Buna karşılık insan kontrolünde gerçekleşen kültür balıkçılığı, Türkiye’nin coğrafi imkânlarının katkısı, üretimi yapılan balık ve diğer su ürünlerinin ihracata konu olmasıyla çok hızlı bir gelişme göstermiş; ancak alt yapı eksikliği, ziraat hayatı içerisinde Türk halkının balığa ve diğer su ürünlerine ilgi duymaması gibi nedenlerle belirli bölgelerde yoğunlaşmıştır.
Yurdumuz, kendisini çevreleyen farklı özellikteki denizleriyle ve zengin iç su kaynaklarıyla balıkçılık faaliyetleri açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Deniz ve iç sularından elde edilen balık ve diğer su ürünlerinin ihracattaki payı ve balıkçılığın ülke ekonomisine katkısı her yıl artmaktadır. Bununla birlikte özellikle kültür balıkçılığı üretiminde, dünya ortalamasının üzerinde, yıllık %10 büyüme söz konusudur. Ekonomik faaliyetlerin ortaya çakışında ve gelişmelerinde coğrafi faktörlerin etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Ziraat hayatı içerisinde yer alan balıkçılık faaliyetlerine dayalı çalışmaların coğrafi araştırmalarda henüz çok bakir oluşu bizleri bu önemli çalışmaya sevk etmiştir.
Öncelikle, yurdumuzun en büyük ve önemli olan eksiği, üç tarafı denizler ile çevrili vatanımızda DENİZCİLİK BAKANLIĞI’mızın olmamasıdır.
Ziraat hayatı içerisinde yer alan balıkçılık, insan yaşamı için gerekli olan hayvansal protein ihtiyacının karşılaması ve çeşitli sanayi kollarına hammadde sağlaması açısından önemli bir sektör olma özelliğine sahiptir. Beslenmede, hayvansal protein, balıklardan daha ucuz karşılanmakta bu nedenle yetersiz beslenme sorunu yaşayan kalabalık ülkeler su ürünlerine gün geçtikçe daha fazla ilgi duymaktadır. Balığın insanların sağlıklı ve dengeli beslenmesinde önemli bir gıda kaynağı olması, balıkçılık faaliyetlerinin gelişmiş ülkeler için de önem kazanmasına neden olmuştur. Balıkçılık faaliyetlerinin önem kazanmasında, deniz ve tatlı su ürünlerinin beslenmedeki önemini kavrayan toplumlarda balığın daha çok aranan, bu nedenle de ticari değeri yüksek bir gıda ürünü olması en önemli faktörlerden biri olmuştur.
Bunun bir soncu olarak dünya su ürünleri ticareti her geçen gün büyümekte, balıkçılık faaliyetleri de ülkelerin gündemine daha sık gelmektedir. Birinci bölümde balıkçılığın tanımı ve sınıflandırılması yapılmış, balığın ve diğer su ürünlerinin insan sağlığı açısından sahip olduğu önem dünya balık tüketimiyle birlikte incelenmiş ve Türkiye’deki balık tüketiminin mevcut durumu ortaya konulmuştur.
Balığın ve diğer su ürünlerinin ucuz ve insanların sağlıklı beslenmesinde önemli bir gıda kaynağı olması, bu gıda ürünlerinin uluslararası gıda ticaretinde önemli bir ürün olmasını sağlamıştır. Bu nedenle Dünya balıkçılık faaliyetleri ele alınarak su ürünlerinin ekonomik ve beşeri önemi incelenmiş, oldukça önemli su kaynaklarına sahip olan Türkiye’nin gelecekte dünya su ürünleri ticaretindeki yerinin ve Türkiye için balıkçılığın önemine ışık tutması açısından dünya balıkçılığının mevcut durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Balıkçılık faaliyetlerinin denizlerde ve iç sularda avcılık ve kültür balıkçılığı şeklinde tasnif edilerek ele alındığı bu çalışmanın İkinci bölümde balıkçılığın, Türkiye’de ekonomik faaliyet kolları içerisindeki yeri incelenmiş ve gerek avcılık faaliyetlerinin gerekse kültür balıkçılığı faaliyetlerinin en önemli kaynağını oluşturan Türkiye denizlerinin özellikleri üzerinde durulmuş, Türkiye denizlerinde ve iç sularında gerçekleşen avcılık faaliyetlerinin geçmişi, mevcut durumu ve sorunları coğrafi faktörlerle ilişkilendirilerek ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Devam edecek
