2/6
(Yazı yazar müzesi makalesinin devamı)
Anadolu’da MÖ 14. Yüzyılda Batı Anadolu’da yaşamış olan Luwiler de Anadolu hiyeroglifi adı verilen resimli yazı sistemini kullanmışlardır. Bunlara zaman zaman Hitit hiyeroglifleri adı verilse de bu yazı sisteminin Hitit çivi yazısı ile ilişkili olmadığı kanıtlanmıştır. Yaklaşık 500 harften oluşan Anadolu Hieroglif yazısı bazı Hitit saray metinlerinde ve Geç Hitit kabartmaları üzerinde görülebilmektedir.
MÖ 1875 – 1450 tarihleri arasında Yunan Uygarlığı’nın (Başta Girit) saray ve ticari hayatında kullandığı yazı sistemi Linear A yazı sistemidir. MÖ 1375s−1200 arasında Linear A’dan sonra, Akdeniz ve çevresinde Linear B kullanılmaya başlanmıştır.
MÖ 2. Binlerde Ege ve Akdeniz uygarlıklarında ise Linear A ve Linear B adı verilen çizgisel bir alfabe kullanılmış, bu alfabe Yunan uygarlığının önemli edebi eserlerinin yazılı kaynaklara aktarılmasındaki öncelikli Enstürman’lar olmuşlardır.
En eski edebi eserlerden olan İlyada destanı ve coğrafya konusunda eseri bulunan strabon, Anadolu’nun antik dönemini işaret ederler.
Semitik toplumların yazıyla tanışması MÖ 2. Binde Mısırlı işçilerin olasılıkla Mısır Hieroglif yazısından da etkilenerek bir anlaşma aracı olarak ortaya çıkardıkları “Abjed” ile mümkün olmuştur.
Abjed sistemini gelişmesi ile ortaya çıkan Arap alfabe sistemi bu coğrafyadaki birçok ülke ve toplumun gelişmesinde önemli rol oynamıştır.
Türkçe’nin en erken formu MÖ 1300’lerde Orta Asya’da bulunmuş olan yazılı belgelerde görmek mümkündür. Türkçe’nin bir dünya dili haline gelmesi Osmanlı İmparatorluğunun uzun süren hakimiyeti ile mümkün olmuştur.
Bilinen en eski Türk yazıtlarından biri olan Orhun Yazıtları bu dönem Türkçesi ile yazılmıştır. Eski Türkçe dönemi ile ilgili bilgiye Orhun Yazıtları ve Yenisey Yazıtları’ndan da ulaşılabilir.
Bunların dışında Irk Bitig gibi kağıda yazılı eserler, Eski Uygur dönemi de Eski Türkçe dönemi içinde değerlendirilir. Bu dönem, çağdaş Türk lehçe ve şivelerinden ayrı bir dönem olarak düşünülemez.
(Devamı gelecek makalemizde)
