2.Bölüm
Halk Kültürü ve Halk Oyunlarında, uygulama alanından başlayarak, kuramsal alana doğru gittiğimizde karşımıza çeşitli statülerde insanlar çıkmaktadır.
- Halk Oyuncu; kuramsal bilgisi olmadan üretim, onarım yapabilen bir insandır “Teknik beceri” diyebileceğimiz, gelişmiş sezgilerle bütünleşen, yetenek gerektiren zhalk oyunculuk, Halk Kültürü tarihinde önemli bir yer tutar. Anlama, yorumlama, açıklama, uygulama, kısaca, Halk Biliminden ayrı bir yol izler. Orneğin, Anadolu toplumunda Halk Oyuncu, ustalara göre toplumsal konumu oldukça düşüktür. Yaşamda, ondan çözümler bulması istenebilirdi. Ama saygın bilge kişi ustalardır. Halk Oyuncu becerisini, teknik bilgisel donanımını usta-çırak ilişkisiyle edinir. Çoğu kez, sözcüklere, kavramlara dökülmeyen, açık açık dile getirilmeyen örtük bilgi ile çalışır. Belki bu nedenle Halk Oyunculuk bilgisi bazı Halk Bilimi adamlarınca teorik ve pratik” olarak ikiye ayrılmıştır.
- Derlemeci; Halk Kültürü alanında zenaatkardan bir adım daha kuramsal bilgiye yakın olup, beceri bilgisini bir ölçüde, kuramsal bilgiyle birleştirebilmiştir
- Araştırmacı; beceri ve kuramsal bilgi alanlarının örtüştüğü yerdedir. Beceri bilgisi ve kuramda olma yanı, uygulamayı çözmeyi sağlar. Kuramsal bilgisini beceri bilgisiyle sağlamlaştırır. Iyi bir Araştırmacı beceri ve kuramsal alanda da donanımlı olması gerekir. Araştırmacılık beceri ve kuramsal bilginin sentezidir. ikisinin toplamından ibaret değildir. Onların toplamından fazla, kendine özgü bir bilgidir. Sorunları çözüm olanaklarıyla görebilen, hangi bilgiyi nerede nasıl kullanacağını bilen; amacına varmak için en uygun olanakları, en akılcı, en ekonomik (ahlaka uygun), en verimli biçimde kullanabilen insandır “Araştırmacı mantığıyla düşünmek”, “Araştırmacı mantığıyla bakmak”, “Araştırmacı gibi anlamak” deyimleri Araştırmacıya özgü bir bilgi ve beceri alanının işaretlerini veren sözlerdir. Elbette, Halk Biliminin çeşitli dallarında çalışan, dolayısıyla sorunları, çözümleri farklı olan araştırmacıları “Araştırmacı” kavramı altında toplarken, nasıl zorlanıyorsak, Halk Oyunlarının çeşitli dallannda uğraş veren insanları da bir başlık altında toplamaya çalışırken benzer sorunlar yaşıyoruz. Çağımız insanı, araştırmacı deyince, genellikle mühendislik ve tıp alanında çalışanları anlıyor. Tıp alanında yapılan araştırmaları “bilimsel” araştırma olarak görüyor. Bilgisayarlar, uzay araştırmaları onun bilim anlayışını belirliyor. Belki bu da Halk Bilimin bilimsel teknolojiye dönüşümün bir göstergesidir
İnsanın Halk Bilimi açısından ve varlık yapısından kaynaklanan tarihsel ayrımlar olmasına karşın, çağımızda Halk Bilimi ve teknoloji, insan düşüncesini, algılama kalıplarını, sahip olduğu değerleri, duygularını, yaşam biçimini derin biçimde etkiliyor. Halk Bilimi insanı anlamaya yönelik, başarıları olan, kendi kendini yenileyip, değiştirerek geliştirirken, teknoloji ise insan yaşamındaki sorunları çözmeye yönelik etkinliği, insanın yaşadığı sıkıntıları çözmekte yetersiz kalıyor. Çağımızda insanın ulaştığı bilimsel aşamada, bu yetersizliğinin ardında ne vardır? Halk Bilimi ve teknolojinin kendi arasında ve yaşamla olan temel ilişkilerinde anlaşılması gereken insan varlığına ilişkin sorunlar nelerdir? Halk Bilimi ve teknolojiyi anlayabilmek, insanın yer yüzündeki yaşamında olan etkisini aydınlatabilmek için sormamız gereken sorular nedir? Insanın Halk Bilimi ve teknoloji ile zoru nedir? Bu iki etkinliğin insan için anlamı nedir? Sorularına cevap bulmamız gerekiyor.
