Geçen sayımızdan devam…
1916 yılında 157 Yahudi ailenin yaşadığı Milas’ta daha sonra göç başladı. Zenginler işlerini İzmir’e taşırken, ekonomik durumu zayıf olanlar o günlerin gelecek vaat eden ülkesi ABD’ye, 1948’den sonra da İsrail’e göç etmeye başladılar. Milas’ta halen ikamet eden Yahudi bilinmemektedir.
Yahudiler ekseriyetle, Hoca Bedrettin ve Hisarbaşı Mahallelerinde otururdu. 1875 yılında bir kan iftirası olayına muhatap olan cemaatin parlak döneminde kentte, geleneksel hayır kuruluşlarının yanında, Joven Union adında bir gençlik derneği ve gereksinmeli Yahudi kızları için dikiş kursları düzenleyerek onları yaşama yetiştiren Kadınlar Birliği mevcuttu.
Yıllardır süren ihmal ve bakımsızlık sonucu Milas Yahudi Mezarlığı bugün; girişinde bir çocuk oyun parkının yer aldığı, üstünde koyunların otlatıldığı, içine çöplerin döküldüğü, bir kültür mirası olarak korunması gerekirken tarihi mezar taşlarının kırılıp parçalanmalarına göz yumulduğu korumasız bir ortamda, yok olmaya doğru adım adım ilerliyor.20.yüzyılın başlarında sayıları 1600’ün üstünde olan, sonraları İzmir’e veya başka ülkelere göç etmiş Milaslı Yahudilerin torunları, uzun kış gecelerinde dedelerinden, ninelerinden bir öykü gibi dinledikleri ve hayallerinde cennetin bir köşesi gibi canlandırdıkları Milas’a büyük bir içtenlikle bağlılar.
Buldukları ilk fırsatta ziyarete geldikleri atalarının doğum yerinde, yıllarca zihinlerine kazınan anlatıların izlerini heyecanla ararlarken ve her keşiflerinde benliklerinde duygusal bir fırtına yaşarlarken, tek dehşete kapıldıkları yer, atalarının gömülü olduğu bu içler acısı mezarlık olmakta.
Milas’a yakışmayan bir görünüm oluşturan ve yurt dışında bile gündeme gelmeye başlayan mezarlığın bugünkü durumunu iyileştirmek, Milas’ın turizm potansiyeline önemli bir katkıda bulunabilecek bu sosyal ve kültürel değerleri koruma altına almak, Milas Belediyesi’nin önünde kaçınılmaz bir görev olarak duruyor.
Milaslı Yahudiler, yıllar önce başlayan mezarlıktaki bu tahribatı durdurmak için 2009 yılında görüştükleri Belediye Başkanı Muhammed Tokat’ın verdiği “Önceki dönemde çevre duvarları yapılan ve ağaçlandırılarak temizlenen mezarlığın kutsal bir alan olduğunun bilincindeyiz. Bu kapsamda başlatacağımız çalışmalarla öncelikle girişindeki çocuk parkını kaldıracak, ardından taş duvarların üzerine çit yapacağız. Daha sonra da İzmir Musevi Kabristan Hayır Derneği’nin desteğiyle burada bulunan yaklaşık 150 mezarın düzenlemesine ve iç peyzaj çalışmasına geçilecek” şeklindeki sözünün en kısa zamanda yerine getirilmesini sabırsızlıkla beklemekteler.
Belediyenin, Milas Musevi mezarlığının düzeltilmesinin yanı sıra Hocabedrettin Mahallesi park sokak ta bulunan haham evinin restorasyonu çalışmaları, Milas kent konseyi ile birlikte programa alınmış iken Filistin ile İsrail arasında oluşan savaşın sebebi ile bu çalışmalara son verilmiştir.
Bir an önce binlerce insanın ölümüne son verilmesi, savaşların bitirilip, insanca yaşanmaya başlanılmasının ardından, bir medeniyetler müzesi olan Milas, kültürüne sahip çıkacaktır.
Yahudi toplumuna karşı görevini yerine getirerek, atalarının mezarını ziyaret edebilecek, mezarlığıın girişinde yapılması düşünülen ibadet yerlerinde atalarına rahmet okuyabileceklerdir.
Devam edecek…
