Önce doğa vardı! Sonra kültür ona anlam yükledi. İnsanoğlu doğanın yeniden uyanmasını yeni yıl veya “Bahar”, “İlk bahar”, “İlk yaz” olarak adlandırdı, sonra da kültürüne, bulunduğu yere ve yarım küresine göre anlamlandırdı: Kimi 21 Aralık’ta “gecenin uzamasının durmasını” baharın müjdecisi olarak gördü, kimi 21 Mart’ta veya 23 Eylül’de “geceyle gündüzün eşitlenmesini”, kimi de “gündüzün en uzun olduğu 21 Haziran’ı “yeni” veya “başlangıç” olarak algıladı, yorumladı.
Kimileri daha yerel doğa olaylarını “başlangıç” olarak kabul etti, ona kültürüne göre anlamlar yükledi. Kimileri de kültürlerinde iz bırakan bir olayı “başlangıç” olarak kabul etti.
UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerinde yer alan aşağıdaki bütün “yeni yıl” kutlama ve ritüelleri böyledir.
Mohaç/Buso Kış Sonu Maskeli Karnavalı: (Macaristan)-1 Mart: Bulgaristan, Makedonya, Moldova ve Romanya)-Nevruz: (Afganistan, Azerbaycan, Irak, İran, Hindistan, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan, Özbekistan, Tacikistan,Türkiye ve Türkmenistan)-Ljeljelerin Bahar Karşılama Alayı: (Hırvatistan)-Qiangların Yeni Yıl Festivali (Çin)-Hlinecko Defilesi (Çek Cumhuriyeti)-Vashoku: Yeni Yıl Kutlaması: (Japonya)-Sidemas Yeni Yıl Festivali: (Etiyopya)-Hıdırellez: (Makedonya ve Türkiye)-Hıdır İlyas Bayramı (Irak)-Momoria, Kozani’de Yeni Yıl Bayramı: (Yunanistan)-Noel Ritüeli: (Moldova ve Romanya)-1 Ocak ise, bir anlamda uluslararası olan yeni takvimin “yeni yılının birinci günü”dür.
Bunun içini herkes kendi kültürüne göre doldurabilir. Mesela birileri Ren Geyikli Noel Baba figürünü tasarlamışsa siz de iki yanında çifte kanat bulunan Boz Atının üzerine attığı halı heybenin gözlerine doldurduğu hediyeleri, kendisi için söylenen “Hızır gibi yetişti” sözünü haklı çıkaran bir hızla ve “uçan atıyla” dağıtan bir Hızır motifini uygulamalı halk bilimi ölçütlerine göre sinemada, dizide, çizgi filmde, animasyonda, karikatürde ve gündelik hayatta canlandırabilirsiniz. Nitelikli tasarıma ve sanatsal üretime kim ne diyebilir?
Geçmiş yıl, beni bu yıla taşıdığı için Duacıyım. Şükrediyorum. Her ay, her yıl, ulaştığımız günümüz için bir değer, geçsin günler, haftalar, mevsimler, yıllar. Gözlerimde bir renk, kulaklarımda bir ses olarak kalsın mazi. Bir lütuf, bir soluk. Şurada zamanı paylaştığımız birkaç dostla yürüyüşümüzde devam ediyoruz. Dün olmasaydı nasıl tanırdım, nasıl bilirdim, Şükürler olsun ki, nefes almaya devam etmekteyiz.
Geçmişi zemmedemem, geleceği övemem. Nice dostlar bu günleri göremeden aramızdan ayrıldı. Göçüp gittiler bu dünyadan, yarınları soramadan, onlar mı şanslı, biz mi bilemem ama, Allah bir ömür biçmiş nerde, ne zaman, nasıl. Bir namazlık saltanatın olacak taht misali o musalla taşında. Şimdi bu günlere bizi ulaştıran her şeye ve herkese şükür ederek bu ömrün kıymetini bilelim. İçinde siz vardınız. Her şey iyi idi bu yıl da. Daha güzel yıllar, diyerek geleceğe şükredip sevdiklerimize baht açıklığı, bize sevgi beslemeyen şer ve kem kişilikleri Allah’a havale ederek geçmiş yılınızı kutlar, gelecek yıllarınızın Mesut ve bahtiyar olmasını dilerim…
