Cumhuriyet Halk Partisi, 9 Eylül 1923 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde kurulan ve Türkiye’de faaliyet gösteren bir siyasi partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması “CHP” şeklindedir. Simgesi Altı Ok’tur.
Cumhuriyet Halk Partisi, siyasi ideolojisini sosyal demokrasi ve Atatürkçülük olarak tanımlar. Merkez sol siyasi yelpazede yer almakta olup tüzük ve programında belirtilen ideolojilerin yanında sosyal liberal, demokratik sosyalist ve sosyalist eğilimler de barındırmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu ve ilk yasal siyasi partisi olma özelliklerini taşıyan Cumhuriyet Halk Partisi, 1923 yılından 1950 yılına kadar aralıksız iktidarda kalmış ve 1946 yılına kadar genellikle tek parti olarak yönetimde kalmıştır. Türkiye’de en uzun süre iktidarda kalmış siyasi partidir.
Atatürk tarafından, “Halk Fırkası” adıyla Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin devamı olarak kurulan partinin adının başına, 10 Kasım 1924 tarihinde “Cumhuriyet” sözcüğü eklenmiş, 1935’teki 4. Kurultay’da “fırka” sözcüğü yerine dış dünyayla daha uyumlu bir sözcük tercih edilmesi kararlaştırılmış ve bugünkü “Cumhuriyet Halk Partisi” adı benimsenmiştir.
12 Eylül Darbesi’nin ardından, o dönem Bülent Ecevit’in genel başkanlık yaptığı Cumhuriyet Halk Partisi kapatılmış; daha sonra 3821 sayılı yasaya dayanarak, kuruluşunun 69. yıl dönümü olan 9 Eylül 1992 tarihinde tekrar açılmıştır. Parti, İlerici İttifak ve Sosyalist Enternasyonal tam üyesi ve Avrupa Sosyalistler Partisi’nin (PES) ilişkili üyesidir.
Sosyalist Enternasyonal, sosyal demokrat, demokrat sosyalist ve işçi sınıfı partilerinin ortak olduğu bir ülkelerarası enternasyonalist bir organizasyondur. Organizasyona Türkiye’den CHP üyedir. HDP ise gözlemcilikten 2012 itibarıyla danışma statüsüne yükselmiştir. Halkların Demokratik Partisi, 15 Ekim 2012 tarihinde kurulan ve Türkiye’de faaliyet gösteren siyasi partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması “HDP” şeklindedir. Simgesi gövde bölümü iki adet elden oluşan ağaç tasviridir. Halkların Demokratik Kongresinin parlamentoda bir siyasi partiyle temsil edilmek üzere verdiği kararla Yavuz Önen ve Fatma Gök tarafından kuruldu. 27 Ekim 2013’te yapılan 1. Olağanüstü Genel Kurulda Eş Genel Başkanlıklara İstanbul milletvekili Sebahat Tuncel ve Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü getirildi.[25] 22 Haziran 2014’te toplanan 2. Olağanüstü Genel Kurulda Van Milletvekili Figen Yüksekdağ ve Hakkâri milletvekili Selahattin Demirtaş HDP Eş Genel Başkanlıklarını devraldılar. 3 Şubat 2017’de toplanan 3. Olağanüstü Genel Kurulda Figen Yüksekdağ’ın mahkûmiyeti dolayısıyla siyasi haklardan yoksun bırakılması üzerine Serpil Kemalbay Pekgözegü Selahattin Demirtaş’la Eş Genel Başkanlığı paylaştı.
Halkların Demokratik Partisi, Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri sonrasında kurulan 63. Türkiye Hükûmetinde iki bakanlıkla temsil edildi, Kocaeli Milletvekili Ali Haydar Konca Avrupa Birliği bakanı ve İzmir milletvekili Müslüm Doğan ise kalkınma bakanı olarak görev yaptı. Bu bakanlar 23 Eylül 2015 günü bakanlıktan istifa etti. Parti, son genel seçimler olan 2018 Türkiye genel seçimlerinde %11,7 oy alarak 67 milletvekiliyle Türkiye Büyük Millet Meclisinde yer aldı.
Halkların Demokratik Partisinin merkezi komitesi, il ve ilçe başkanları ve eski liderlerinin çoğu tutukludur. Aynı zamanda bu zamana kadar Halkların Demokratik Partisi ile bağlantılı 15 bin kişi gözaltına alınmış, 6 bini tutuklanmıştır. Gene aynı rapora göre, Temmuz 2015’ten bu yana 89 il eş başkanı, 193 ilçe eş başkanı tutuklanmıştır. Aynı zamanda Halkların Demokratik Partisi’nin 1 Kasım seçimlerinde meclise giren 59 milletvekilinin 9’u tutuklu, 31’i gözaltına alınıp serbest bırakıldı. 9 kişinin vekilliği süreç içerisinde düşürüldü.
Halkların Demokratik Partisi; Barış ve Demokrasi Partisi, Devrimci Sosyalist İşçi Partisi, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi, Sosyalist Demokrasi Partisi, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi gibi solcu partilerin yanı sıra bazı aşırı sol gruplar, feminist hareket, LGBT dernekleri, sendikalar ile Alevi, Ermeni ve Pomakları temsil eden etnik girişimlerin dahil olduğu Halkların Demokratik Kongresi (HDK) oluşumunun partileşme kararı almasıyla ortaya çıktı.
Türkiye’de, 1970’li yıllarda dünyadaki benzer örnekleri gibi, güncel çevre sorunlarına tepki olarak çevreci hareketler oluşmuştur. Ancak 1980’li yıllara kadar bu hareketler sivil toplum düşüncesi merkezinde cemiyet, dernek veya vakıf gibi örgütlenmeler şeklinde ortaya çıkmıştır. Ülkede ilk olarak 1987 yılında Yeşil Barış Çevre Derneği ve Türkiye Hava Kirliliğiyle Savaş Derneği girişiminde siyasal parti kurma çalışmaları yapılmış ve 6 Haziran 1988 tarihinde genel başkanlığını Celal Ertuğ’un yaptığı ilk Yeşiller Partisi kurulmuştur. Bu ilk parti deneyimi özellikle liberal ve sol kanatlar arasında sık sık yaşanan çekişmeye sahne olmuş ve 1994 yılında Anayasa Mahkemesi’nin partinin Anayasada öngörülen genel teşkilatlanma ve faaliyet barajını aşamadıkları gerekçesiyle verdiği karar ile son bulmuştur.
Büyük kurtarıcımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulmuş olan CHP, sosyalist bir parti olarak, kendisi ile aynı izde ilerleyen partiler ile temas halinde iken, iktidarda olan Adalet ve Kalkınma Partisi ve onun ortağı durumunda olan Milli Hareket Partisi de bu harekete Devlet Bahçeli’nin ısrarı ile katılmışlardır.
İşte yurdumuz böyle bir çıkmaz içerisinde iken, partilerin iktidar savaşını yaşamaktadır.
Bir taraftan AKP başkanının, İslam ülkeleri ile yakınlaşmaya çalışarak seçimlere hazırlanması, MHP ve CHP’nin, DEM Parti’ye ve HDP’ye yakınlaşmaları, yurdumuzun içerisinde olan çıkmazların esas nedenlerini göstermektedir.
Bir yandan alkış sesleri, diğer taraftan ise tutuklanmaların, adaletsizliklerin devam etmesi ile oluşan bu düzen içerisinde, erken seçimlere doğru ilerlemekteyiz.
