Muğla’nın Milas ilçesine bağlı Kıyıkışlacık Mahallesi sınırlarındaki Antik Kent İasos’ta, Türkiye’nin en önemli tarımsal miraslarından biri olan Zeytincilik Yasası açıkça ihlal edildi. TBMM’de henüz yasalaşmayan ve kamuoyunda büyük tepki toplayan “Süper İzin” torba yasa teklifi Meclis gündeminde beklerken, zeytinlikleri koruma altına alan mevcut yasa, fiilen uygulanamaz hale geldi.
Zeytinliklerin Yanı Başında Maden Limanı Projesi
İasos Mahalle Meclisi Derneği’nin yaptığı açıklamaya göre, 394 Ada 649 Parsel üzerinde bulunan ve “Ayıldız Maden Yükleme ve Tahliye Limanı Projesi” adı altında yürütülen faaliyetler, Şubat ayından bu yana 7 gün 24 saat kesintisiz olarak sürüyor. Üstelik bu faaliyetler, coğrafi işaret tesciline sahip olan Memecik zeytinliklerinin sıfır noktasında gerçekleştiriliyor.
Zeytincilik Yasası’nın 20 yıldır koruduğu hükme göre, “Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinliklerin bitkisel gelişimini ve çoğalmalarını engelleyecek kimyasal atık oluşturacak tesis yapılamaz ve işletilemez.” Ancak bu açık yasa hükmü göz ardı edilerek, zeytinliklerin yanı başında dip tarama, dolgu ve inşaat çalışmaları devam ediyor.
Ekosistem ve İnsan Sağlığı Tehlikede
Bölgedeki deniz ve kara ekosisteminde geri dönülmez tahribatlar oluştuğunu belirten İasos Mahalle Meclisi yetkilileri, sadece doğanın değil, insan sağlığının da ciddi şekilde tehdit altında olduğuna vurgu yaptı. Tozuma etkisi yüksek olan ve zeytinlerin gelişimini doğrudan etkileyen bu faaliyetler, bölge ekonomisinin temel taşlarından biri olan zeytin ve zeytinyağı üretimini de riske sokuyor.
Yargıdan İki Farklı Karar: Bir İptal, Bir Onay
Maden Limanı Projesi için verilen ÇED Olumlu Kararı, Muğla İdare Mahkemeleri tarafından iptal edilmişti. Mahkeme, Zeytincilik Yasası’na ve çevre koruma mevzuatına aykırı olduğunu tespit ederek projenin durdurulması yönünde karar vermişti. Ancak bu karar, Danıştay tarafından bozuldu ve ÇED olumlu kararı yeniden geçerli hale getirildi.
Bu gelişme üzerine konu, Anayasa Mahkemesi’ne taşındı. Türkiye’nin en yüksek yargı organından şu anda karar bekleniyor. Ancak mahkemenin karar sürecinin yıllar sürebileceği ihtimali, bölge halkında ve çevre örgütlerinde büyük endişe yaratıyor.
Torba Yasa Beklemede, Ama Fiili Uygulama Başladı
Öte yandan TBMM’de bekleyen ve kamuoyunda yoğun tepkilere neden olan “Süper İzin” Torba Yasa Teklifi, zeytinlikleri madenciliğe, sanayiye ve enerji projelerine açmayı öngörüyor. Henüz Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilmemiş olan yasa, fiilen Milas İasos’ta uygulanmaya başlamış durumda.
“Tüm Türkiye’deki Zeytinlikler Tehdit Altında”
İasos Mahalle Meclisi Derneği açıklamasında, bu ihlalin sadece Milas’ı değil, Türkiye genelindeki tüm zeytinlikleri tehdit ettiğini belirterek şu çağrıyı yaptı:
“Zeytincilik Yasası bu şekilde delindiği takdirde, ülke genelindeki tüm zeytinlik alanları aynı tehdidin altına girecektir. Anayasa Mahkemesi’nden, insan haklarını, doğayı, toprağı, denizi, balığı ve zeytini koruyan bir karar çıkmasını bekliyoruz. Geç kalınırsa, geri dönülmesi mümkün olmayan zararlarla karşı karşıya kalacağız.”
Bölge Halkı ve Çevreciler Direniyor
Kıyıkışlacık halkı, çevreciler ve sivil toplum kuruluşları, maden limanı projesine ve zeytinlikleri tehdit eden yasa teklifine karşı mücadele etmeye devam ediyor. Bölge halkı, hem hukuki yollarla hem de kamuoyu oluşturma çalışmalarıyla zeytine, doğaya ve geleceğe sahip çıkacaklarını vurguluyor.
