Haber: Kemal SÜRGÜN –
Yeniköy Kemerköy Enerji’nin Doğu Akdeniz Üniversitesi iş birliğiyle ve Tarım ve Orman Bakanlığı Muğla İl Müdürlüğü izin ve koordinasyonunda yürüttüğü Posidonia oceanica (deniz çayırı) Koruma ve Rehabilitasyonu Projesi’nin akademik final raporu tamamlandı. Yaklaşık 8 hektarlık alanda yürütülen çalışmalarda taşınan 200’den fazla deniz çayırı öbeğinin yüzde 90’ı ve aynı alana dikilen 1.300 deniz çayırı fidesinin yüzde 70’inin sağlıklı şekilde yaşamını sürdürdüğü belirlendi.
2023 yılında başlayan proje kapsamında deniz çayırlarının korunması, zarar gören alanların yeniden kazanılması ve Akdeniz kıyılarında kullanılabilecek bilimsel rehabilitasyon yöntemlerinin geliştirilmesi amacıyla kapsamlı saha çalışmaları yürütülüyor. Final raporu, üç yılı aşkın süredir devam eden çalışmanın sahadaki sonuçlarını bilimsel verilerle ortaya koydu. Proje, Akdeniz’de uygulanabilecek yeni rehabilitasyon yöntemleri açısından da önemli bir bilimsel bilgi birikimi oluşturuyor.
DENİZ ÇAYIRLARI BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Akdeniz’e özgü deniz canlıları için doğal yaşam alanı oluşturmasının yanı sıra kıyıları erozyona karşı koruyor, su kalitesinin korunmasına katkı sağlıyor ve yüksek karbon depolama kapasitesi sayesinde “mavi karbon” ekosistemlerinin en önemli bileşenleri arasında yer alıyor.
Bilimsel araştırmalar, kıyı yapılaşması, dip tarama faaliyetleri, kontrolsüz demirleme ve kirlilik nedeniyle bu değerli habitatların Akdeniz genelinde giderek azaldığını ortaya koyuyor. Bu nedenle uzun soluklu koruma ve rehabilitasyon çalışmaları büyük önem taşıyor.
BURAK ALİ ÇİÇEK “ÇALIŞMALARIMIZ YEŞİL AKLAMA İDDİALARINA KARŞI TÜM AKDENİZ İÇİN İYİ BİR ÖRNEK OLDU”
Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burak Ali Çiçek, projenin en önemli çıktılarından birinin Türkiye’de deniz çayırlarının restorasyonuna yönelik uygulanabilir yöntemlerin geliştirilmesi olduğunu söyledi.
Çiçek, “Proje süresince farklı derinliklerde transplantasyon ve implantasyon uygulamalarını düzenli olarak izledik. Her bir öbeği ve fideyi numaralandırdık, yüzlerce saat dalış gerçekleştirdik. Elde edilen veriler doğrultusunda uzun dönem biyolojik izleme metodolojisini oluşturduk ve restorasyon çalışmalarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek teknik bir altyapı geliştirdik. Klorofil analizlerinden büyüme ve sağlık parametrelerine kadar farklı göstergeleri birlikte değerlendirerek deniz çayırlarının yeni yaşam alanlarına uyum sürecini Muğla İl Tarım Müdürlüğü ile takip ettik, düzenli bir şekilde raporladık. Bu çalışma, gelecekte yürütülecek restorasyon projelerinde kullanılabilecek önemli bir uygulama modeli ortaya koydu.” dedi.
Projenin ilk günden itibaren farklı değerlendirmelere konu olduğunu belirten Çiçek, “Tartışmalara değil, bilimsel yönteme ve uzun soluklu saha çalışmalarına odaklandık. Üç yılı aşkın süredir devam eden izleme ve raporlama sonuçları, ortaya konulan yaklaşımın somut ve ölçülebilir çıktılar ürettiğini gösteriyor. ‘Yeşil boyama’ diyerek çalışmamıza ön yargıyla yaklaşanlar için bilimsel sonuçların Akdeniz için örnek gösterilen bir rehabilitasyon modeline dönüşmesi, akademinin en güçlü cevabı oldu.” diye ilave etti.
SEYFETTİN BAYDAR: “ORTAK AKIL VE İŞ BİRLİĞİYLE YÜRÜTÜLEN ÖRNEK BİR PROJE”
Projenin kamu, üniversite ve özel sektörün ortak çalışmasıyla yürütüldüğünü belirten Tarım ve Orman Bakanlığı Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar, deniz çayırlarının korunmasının sürdürülebilir deniz ekosistemleri açısından stratejik önem taşıdığını söyledi.
Baydar, “Posidonia oceanica çayırları, deniz canlılarının yaşam alanlarını destekleyen, kıyıları doğal yollarla koruyan, denizlerimize oksijen sağlayan ve balıkçılık kaynaklarının sürdürülebilirliğine katkı veren değerli habitatlardır. Yaklaşık 200 hektarlık alanda yürütülen araştırmalar ve 16 hektarlık rehabilitasyon uygulaması, bu ekosistemin daha yakından tanınmasına ve korunmasına yönelik önemli sonuçlar ortaya koydu. Koruma çalışmalarının düzenli izleme faaliyetleriyle desteklenmesini son derece kıymetli buluyoruz.” diye konuştu.
AHMET EYİDOĞAN: “ÜÇ YILLIK EMEĞİN SOMUT SONUÇLARINI GÖRÜYORUZ”
Yeniköy Kemerköy Enerji Genel Müdürü Ahmet Eyidoğan projenin geldiği noktadan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, “Yaklaşık üç yıldır büyük bir titizlikle sürdürülen çalışmanın somut sonuçlarını bugün görmek son derece kıymetli. Kamu, üniversite ve özel sektör iş birliğiyle ortaya çıkan bu modelin Akdeniz’in farklı kıyılarında yürütülecek koruma ve rehabilitasyon çalışmalarına katkı sunmasını diliyoruz” dedi.
Burak Işık: “Sürdürülebilirlik projeleri bilimsel, şeffaf ve paydaşlar tarafından izlenebilir olmalı”
Yeniköy Kemerköy Enerji Genel Müdür Yardımcısı Burak Işık ise projenin çıktılarıyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:
“Ekosisteme yönelik çalışmaların en önemli göstergesi, ortaya koyduğu ölçülebilir bilimsel sonuçlardır. Üç yılı aşkın süredir üniversitemiz ve kamu kurumlarımızla birlikte deniz çayırlarına yönelik yürüttüğümüz bu proje, düzenli bilimsel izleme sayesinde bugün somut verilerle akademik olarak değerlendirilebiliyor. Elde edilen sonuçlar, bu çalışmaların ancak uzun vadeli, şeffaf ve bilimsel bir yaklaşımla kalıcı değer üretebileceğini gösteriyor.
Yeniköy Kemerköy Enerji olarak sürdürülebilirlik projelerimizin bilimsel şeffaf ve paydaşlar tarafından izlenebilir olmasına önem veriyoruz. Bu sebepten tüm çalışmalarımızda kamu, akademi ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapmaya özen gösteriyoruz. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) ile yürüttüğümüz Hüsamlar Yeniden Projesi, Zeytin Akademi ve Ankara Üniversitesi ile gerçekleştirdiğimiz zeytin taşıma çalışmaları bu anlayışımızın önemli örnekleridir.”
