Muğla Barosu Milas Temsilciliği, Dünya Çocuk Hakları Günü’nde yaptığı açıklamada çocuk haklarının ertelenemez ve devlet için bağlayıcı bir yükümlülük olduğunu vurguladı. Çocuk işçiliği, istismar, ayrımcılık ve sosyal hizmetlerdeki yetersizliklerin derinleştiğine dikkat çekerek, çocuğu suçlayan değil koruyan politikaların zorunlu olduğunu ifade etti. Baro, devlet kurumlarını şeffaf, koruyucu ve çocukların üstün yararını esas alan uygulamaları derhal hayata geçirmeye çağırdı.
Muğla Barosu Milas Temsilciliği, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında Milas Adliyesi önünde kapsamlı bir basın açıklaması yaptı. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin kabul edilişinin 35. yılına dikkat çekilen açıklamada, Türkiye’nin taraf olduğu bu sözleşmenin devlete yalnızca koruma değil, her çocuğun fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimini güvence altına alma yükümlülüğü getirdiği vurgulandı. Açıklamayı Muğla Barosu Milas Temsilcisi Av. Tuğçe Görgün okudu.
Baro temsilcileri, çocuk haklarının “günübirlik siyasi tercihlerle esnetilebilecek” bir alan olmadığına işaret ederek, geçerliliği evrensel hukuk ve insan onurundan alan bu yükümlülüklerin devlet tarafından etkin biçimde uygulanması gerektiğini dile getirdi.
Açıklamada, savaşlar, yoksulluk, iklim krizi, zorla çalıştırma ve erken yaşta evlilikler nedeniyle milyonlarca çocuğun hâlâ temel haklarına erişemediği hatırlatıldı. Eğitim hakkının ihlal edilmesi, göçmen çocukların maruz kaldığı ayrımcılık, sosyal hizmetlerdeki kapasite sorunları ve ekonomik koşulların yarattığı baskıların, çocukların güvenli bir yaşam sürme hakkını doğrudan tehdit ettiği ifade edildi.
Geçtiğimiz haftalarda Kocaeli Dilovası’nda 16 ve 17 yaşındaki iki çocuğun işçi olarak çalıştırıldıkları yerde çıkan yangında yaşamlarını yitirmesi, açıklamanın en güçlü vurgularından biri oldu. Bu olayın çocuk işçiliği ve iş güvenliği denetimlerinin yetersizliğini ortaya koyduğu belirtilerek, “Bir çocuğun emeğiyle değil, hayalleriyle büyümesi gereken bir ülkede çocukların çalışırken hayatını kaybetmesi kabul edilemez bir toplumsal yara ve utançtır” denildi.
Baro, çocukların yetişkinler gibi cezalandırılmasının tartışıldığı bir dönemde, bu yaklaşımın çocukluk statüsünün hukuki koruma alanını daraltacağı ve ulusal hukukta çocuk kavramını işlevsizleştireceği yönünde kaygılarını dile getirdi. Yetişkin ceza infaz rejiminin çocuklara uygulanmasının, erken yaşta evlilik, çocuk işçiliği ve diğer istismar biçimlerine zemin oluşturacağı uyarısında bulunuldu.
Açıklamada ayrıca, sosyal destek mekanizmalarının zayıflatılmasının BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile Avrupa Konseyi Çocuk Dostu Adalet İlkeleri’ne açıkça aykırı olduğu ifade edildi. Çocukları suçtan korumak yerine onları “fail” konumuna yerleştiren uygulamaların kırılgan çocukları sistem dışına ittiği, cezalandırmayı merkeze alan yaklaşımların zararları artırdığı belirtildi.
Bilimsel verilerin, çocuklara yönelik sosyal destek mekanizmaları güçlendiğinde suç oranlarının düştüğünü gösterdiği hatırlatılarak, “Cezaların ağırlaştırılması önleyici etki yaratmaz, aksine yeniden suça sürüklenme oranlarını yükseltir” denildi.
Baro, çocukların adalet sistemiyle temas ettiği her aşamada yaşa uygun koruma, onarıcı adalet ve yeniden entegrasyon odaklı yaklaşımların uluslararası yükümlülük olduğunu vurguladı. Türkiye’de çocuklara yönelik şiddet, istismar ve ihmalin yapısal bir sorun olarak devam ettiği belirtilerek, korunması gereken çocukların bizzat sistem içinde örselenmeye devam ettiği ifade edildi.
Muğla Barosu Milas Temsilciliği, mesleki sorumluluklarının yanı sıra topluma karşı etik bir sorumluluk taşıdıklarını belirterek, çocuk adaletinde uzmanlaşmış birimlerin güçlendirilmesinden farkındalık çalışmalarına, avukat görevlendirmelerinden uluslararası standartlara uyumlu bir çocuk adalet sisteminin yerleşmesine kadar çabalarını kararlılıkla sürdüreceklerini açıkladı.
Açıklamanın sonunda devlete ve kamuoyuna beş maddelik net bir çağrı yapıldı:
- Mevcut yasaların çocuk adaletinde etkin bir şekilde uygulanması.
- Çocuğun üstün yararını esas alan, cezalandırıcı değil koruyucu ve güçlendirici politikaların derhal hayata geçirilmesi.
- Çocukların hakları konusunda bilinçlendirilmesi ve güçlendirilmesi.
- Çocuk emeğinin sömürüsüne dair güncel verilerin şeffaf şekilde paylaşılması; bağımsız denetim mekanizmalarının kurulması.
- Kayıp çocuk dosyalarında hızlı, şeffaf ve risk temelli prosedürlerin uygulanması; hiçbir çocuğun “kayıp” sayılmaması gerektiği yönünde hassasiyetin güçlendirilmesi.
Muğla Barosu Çocuk Hakları Komisyonu, açıklamayı “Çocukların hakları ertelenemez. Her çocuğun onurlu, güvenli ve adil bir yaşam sürmesi için mücadelemiz kararlılıkla sürecek” ifadeleriyle sonlandırdı.
