Öncelikle Nureddin Nebati, Hazine ve Maliye Bakanı olduğu dönemde (2021-2022), Türkiye’nin ekonomik politikasını tanımlarken “Heterodoks yaklaşım” ifadesini kullanmıştı. Bu, geleneksel (ortodoks) ekonomi politikalarının aksine, düşük faiz politikası, yüksek enflasyona rağmen büyümeyi teşvik eden önlemler ve farklı ekonomi modelleri gibi yaklaşımları ifade ediyordu.
Nebati’nin en çok dikkat çeken açıklamalarından biri şöyleydi:
“Biz heterodoks bir yaklaşımı benimsedik. Ortodoks politikaları bir kenara koyduk.”
Bu açıklama, özellikle Türkiye’nin faiz politikası ve enflasyon yönetimi açısından büyük tartışmalara yol açtı. Geleneksel ekonomi anlayışında faiz artırımıyla enflasyon düşürülmeye çalışılırken, Türkiye’de faiz düşürme politikası izlenmişti. Nebati, bu politikaların yatırımı ve ihracatı artırarak büyümeyi hedeflediğini savunuyordu.
Bu Ekonomi modeli ile halkın refah seviyesinin düştüğü kaynakların imtiyaz sahibi küçük bir zümrenin elinde toplandığı bir dönem yaşadık.
Bir ara “NAS” var size ne oluyor “faiz sebep enflasyon sonuç” politikaları izlendi buda günün sonunda aynı yere vardı.
Burada şunu da sormak lazım tabi madem nas vardı faizi düşürmek yerine kaldırsaydınız buna kim ya da kimler engel oldu?
Velhasıl gelinen noktada hükümet bilerek ya da bilmeyerek uyguladığı ve uygulamadığı ekonomik politikalar ile günün sonunda fakirden alıp zengine vermekten öteye geçememiş bir imtiyazlılar dünyası oluşturmuştur.
Mesela Prof. Dr. Haydar Baş’ın geliştirdiği Milli Ekonomi Modeli (MEM), özellikle Rusya tarafından dikkate alınmış ve belirli yönleriyle uygulanmıştır.
2000’li yıllarda, Haydar Baş ve ekibi Rusya’da çeşitli ekonomi kongrelerine katıldı ve MEM’i tanıttı. 2013 yılında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ekonomik danışmanları bu modeli incelediklerini ve bazı unsurlarını ekonomi politikalarına entegre ettiklerini açıkladılar. Özellikle devletin piyasada daha aktif rol alması, vatandaşlara doğrudan refah sağlayan politikalar ve milli paranın güçlendirilmesi gibi unsurlar Rusya’nın ekonomik politikalarında kendine yer buldu.
Bunun dışında, bazı Latin Amerika ülkelerinin (örneğin Venezuela) ve Çin’in uyguladığı ekonomi politikalarının da MEM ile benzerlikler taşıdığı iddia edilmiştir. Ya da Sayın Erbakan’ın ekonomi modeli yine paylaşımda adalet tezi ile örnek alınabilirdi. Necmettin Erbakan’ın ekonomi tezleri, Ağır Sanayi Hamlesi ve Milli Görüş Ekonomi Modeli çerçevesinde şekillenmiştir. Bu model, Türkiye’nin yerli ve milli üretime dayalı güçlü bir ekonomik yapı kurmasını savunur.
Erbakan’ın Ekonomi Tezlerinin Temel İlkeleri
1- Faizsiz Ekonomi Modeli
Faize dayalı kapitalist ve komünist sistemlere karşı, üretime dayalı bir ekonomik model önerdi.
Kâr-zarar ortaklığına dayalı finans sistemlerini savundu.
2- Ağır Sanayi Hamlesi
Türkiye’yi sanayileşerek kalkındırmayı hedefledi.
200’den fazla fabrika açmayı planladı, ancak projelerinin büyük bir kısmı hayata geçirilmedi.
3- Havuz Sistemi
Devletin gelir ve harcamalarını tek bir merkezde toplayarak faiz yükünü azaltmayı amaçladı.
1996-97 Refah-Yol Hükümeti döneminde bu sistemi uygulayarak memur ve işçi maaşlarına büyük zamlar yaptı.
4- Milli Para Politikası
Yerli para birimini koruyarak dış borç bağımlılığını azaltmayı hedefledi.
Dış ticarette milli para kullanımı fikrini savundu.
5- İslam Ülkeleri Arasında Ekonomik İşbirliği
D-8 (Gelişen 8 Ülke) organizasyonunu kurarak, İslam ülkeleri arasında dolar yerine yerel para ile ticaret yapılmasını önerdi.
Erbakan’ın ekonomi politikaları üretim ve sanayileşmeye dayalı bir kalkınma modeli sunduğu için günümüzde de bazı siyasi ve ekonomik çevreler tarafından örnek alınmaktadır.
Bu örnekler çoğaltılabilir ekonomi bilimi üzerine çok kıymetli değerlerimiz var ama niyetimiz ekonomiyi canlandırmak mı yoksa krizi fırsata çevirip manipülasyonlara yol açmak mı ?
Sanırım şu hikaye günümüzün en çarpıcı anlatımı olabilir.
Zamanın birinde kralın biri sadrazam 5 altın verir ve krala elma al gel der sadrazam yardımcısına 3 altın verir padişaha elma al gel der yardımcı şoförü çağırır 1 altın verir padişaha git elma der şoför elma tezgahına gelir ve tezgahtarı dövüp elmaları çuvala koyar ve yardımcıya verir yardımcı çuvalın bir kısmını alır ve sadrazama verir sadrazam çuvalı kendine alır ve bir Elma seçer içinden irice ayırıp padişaha verir Padişah Elmayı görünce 5 Altın 1adet Elma ediyorsa benim halkım refah içinde çok mutlu demek ki der.
Paylaşımda adaleti tesis etmek imtiyazlı zümreye yerine adil bir düzene yönelmek şarttır.
Daha güzel bir dünya için el ele gönül köprülerinde buluşmak ümidiyle.!
